Cóż to za człowiek krwią zbroczony? Wnosząc Z jego ran, będzie on mógł nam udzielić Najświeższą wieść o bitwie.
Jest to mężny Wojownik, panie, którego odwadze Winienem wolność!
Witaj przyjacielu!
Powiedz królowi, jaki był los bitwy, Kiedyś jej pole opuszczał.
Wątpliwy, Jak los dwóch burzą miotanych pływaków,
Którzy o siebie zwarci wysilają Całą swą sztukę.
Okrutny Makdonald, wsparty posiłkami Kernów z zachodnich wysp i Galloglasów, Brał już nad nami górę
i fortuna Jak nierządnica, zdała się uśmiechać Przeklętej jego sprawie:
gdy wtem Makbet,
Dzielny nasz Makbet, gardząc szalą szczęścia, Mieczem
dymiącym się krwią jak kadzidłem, Torując sobie drogę wśród zastępów, Przedarł się aż do zdrajcy
i dopóty nieubłagane zadawał mu cięcia, Aż go rozrąbał od czaszki do szczęki,
I głowę jego zatknął u blank naszych.
O, zacny mężu,
waleczny Makbecie!
Uważ, królu: Zaledwie słuszność uzbrojona męstwem Zmusiła nędznych Kernów do ucieczki,
Aliści szczęścia próbując na nowo, Wzmocniony świeżym ludem i rynsztunkiem Natarł norweski władca.
Nie strwożyłoż To naszych wodzów, Makbeta i Banka?
Jak wróble orła, albo lwa zające.
Zaprawdę, zdało się, że to dwa działa Podwójnie ostrym ładunkiem nabite,
Z tak podwojoną uderzyli siłą Na nieprzyjaciół.
Co się dalej stało, Tego powiedzieć nie umiem:
Siły mię coraz bardziej opuszczają
I rany moje wzywają pomocy.
Zdobią cię one tak samo, jak wieści
Które przyniosłeś: jak jedne tak drugie Tchną chwałą.
Niech go opatrzą lekarze.
Rychłoż się zejdziem znów przy blasku Błyskawic i piorunów trzasku?
Wśród grzmotu, błyskawic, czy w deszczu?
Gdy bitwa ówdzie wrząca Dociągnie się do końca.
Gdy jedna strona przegra, druga zwycięży.
Więc przed zachodem słońca.
Gdzież schadzka? Na wrzosach.
Tam Makbet z naszych ust... WSZYSTKIE: Makbet.
MLASKANIE
Szpetność upięknia.
Piękność szpeci.
Nuże, przez mgły i par zamieci!
WSZYSTKIE: Szpetność upięknia, piękność szpeci, nuże, przez mgły
i par zamieci!
Któż się to zbliża? Szlachetny tan Rosse.
Skwapliwy pośpiech widać w jego oczach! Niech Bóg chroni króla! Witaj, szlachetny tanie, skąd przybywasz?
Z Fajf, miłościwy królu, gdzie Norweski Sztandar przed naszym pochylony wieje I chłodzi nasze wojska.
Dumny Norweg, Sam przez się silny, a do tego jeszcze
Wsparty przez tego nikczemnego zdrajcę, Tana Kawdoru, srogi bój rozpoczął; Gdy ten Bellony szczęsny olubieniec,
Makbet, niezrażon niczem, jako skała Stanął przeciwku niemu i samowtór Ramię z ramieniem ostrze z ostrzem starłszy, Ukrócił hardy jego umysł: słowem...
Zwycięstwo przy nas.
Szczęsny dniu!
Nie będzie mi już bróździł ten tan Kawdor; Już zdradom jego naznaczona meta.
Idź, mu śmierć obwieść, tanie,
i Makbeta Powitaj jego mianem. Śpieszę, panie.
Co on utracił, to Makbet dostanie.
WSZYSCY: Dalej, dalej — Makbet niech przyjdzie.
Trzy czarownice, ręka w rękę z sobą, Przebiegły morze i ląd dookoła.
Ot tak, ot tak, ot tak; Trzykroć tak i trzykroć wspak,
Trzykroć jeszcze do dziewięciu:
Pst! — już po zaklęciu.
Tak ponurego dnia i tak pięknego, Jak żyję, nigdy jeszcze nie widziałem.
Ale, któż są
Te tam postacie wywiędłe i szpetne? Nie zdają się mieć nic wspólnego z ziemią, Są jednak na niej.
Żyweż wy jesteście?
Zdolne na ludzką mowę odpowiedzieć?
Zdawałoby się, że mnie rozumiecie,
Bo wszystkie razem chude swoje palce Do ust zapadłych przykładacie.
Pozór niewieści macie,
Ale wasze brody Nie pozwalają mi w tę płeć uwierzyć.
Jeśli możecie, mówcie — kto jesteście?
Cześć ci, Makbecie!
Cześć ci, tanie Glamis!
Cześć ci, Makbecie! Cześć ci, tanie Kawdor!
Cześć ci, Makbecie,
Przyszły królu, cześć ci!
Czego się wzdrygasz,
Zdajesz się jakby przerażony wróżbą Tak mile brzmiącą?
W imię prawdy! mówcie: Czyście wy tylko łudzącemi mary, Czy rzeczywiście tem, czem się rzekomo Jawicie oku?
Szlachetnego mego Współtowarzysza broni pozdrawiacie Rzędem tytułów
Przechodzących wszelkie Jego nadzieje: że aż zdaje się porwany.
Mnie nic nie mówicie.
Jeśli, świadome siejby czasu wiecie,
Które się ziarno udać ma, a które Zmarnieć, żadnego nie wydawszy plonu; Przemówcie do mnie.
Cześć! Cześć! Cześć!
Mniej wielkim będziesz niż Makbet, a większym.
Nie tak szczęśliwym,
A przecie szczęśliwszym.
Nie będąc królem, królów płodzić będziesz,
Cześć wam więc obu, Makbecie i Banko!
Makbecie i Banko,
Cześć wam!
Ciemne sybille, więcej mi powiedźcie.
Przez śmierć Sinela jestem tanem Glamis, O tem wiem; ale skądże tanem Kawdor?
Tan Kawdor żyje i nic mu nie grozi. Królem zaś zostać...
Jestto dla mnie rzeczą, Mniej jeszcze mieszczącą się w sferze Prawdopodobieństw, niż być tanem Kawdor.
Mówcie...
Jak dawno macie tę wiadomość?
I w jakim celu nas tu na tych wrzosach Zatrzymujecie tak dziwnem proroctwem?
Odpowiadajcie, rozkazuję wam.
Ziemia wydaje bańki tak jak woda, Mieliśmy próbę ich.
Gdzież one prysły?
W powietrze.
Co się zdawało cielesnem, To się rozwiało jako z wiatrem oddech.
Gdyby się były jedną chwilę dłużej Wstrzymały!
Powiedz mi, czy rzeczywiście Było tu coś takiego, o czem mówim,
Czy też, nie wiedząc o tem, spożyliśmy Owej niezdrowej rośliny, od której Zmysły durzeją?
Masz być ojcem królów.
A ty sam królem. I tanem Kawdoru. Nie także brzmiało to, cośmy słyszeli?
Tak co do joty.
Któż to ku nam zdąża?
Król się z najwyższą radością dowiedział O twem zwycięstwie, Makbecie.
Jesteśmy przysłani, wodzu, żeby ci oznajmić królewskie dzięki, żeby cię przed króla powieść oblicze, nie żeby wypłacić dług.
Na wstęp do większych zaszczytów,
kazał mi król ciebie powitać tanem Kawdoru.
Cześć ci więc pod tym tytułem, cny tanie!
Bo od tej pory on jest twoim.
Przebóg! Więc szatan mówi prawdę?
Kawdor żyje.
Dlaczegóż w cudze szaty mnie stroicie?
Ten co tę nazwę nosił, żyje jeszcze,
ale na życiu, którego nie godzien, surowy cięży wyrok.
Zdrada stanu wykryta i udowodniona upadku jego stała się przyczyną.
Glamis i Kawdor!
Najważniejszej jeszcze brakuje rzeczy.
Wątpiszże widzieć twe dzieci królami, gdy ci te same usta to przyrzekły,
które nazwały mnie tanem Kawdoru?
Wieszczba ta, jeśli wiarę w niej położysz, może zapalić w tobie niebezpieczną żądzę korony, i więcej niż Kawdora.
Lecz to dziwne.
Często, przyjacielu, narzędzia piekła prawdę nam podają,
łudzą nam duszę uczciwym pozorem, aby nas znęcić
w przepaść następstw.
Słówko, mości panowie.
Dwie wróżby, będące niby prologiem świetniejszej
przyszłości, już się sprawdziły...
To nadprzyrodzone proroctwo złem być nie może.
Nie może także być dobrem.
Jestli złem, dlaczegoż zapowiedziało mi wiernie godziwy początek mego powodzenia?
Jestem
tanem Kawdoru.
Jestli dobrem,
dlaczegoż mi skrycie nasuwa myśli, od których strasznego obrazu
serce moje hartowne w kontr naturze bije?
Obecna zgroza nie tyle jest straszną, ile okropne twory wyobraźni.
Myśl moja, której...
...morderczy zamysł
bytuje dotąd tylko w fantazyi,
tak dalece wstrząsa moje jestestwo, że wszystkie męskie me władze w sen się ulatniają,
i to jest tylko we mnie, czego niema.
Chceli los, abym był królem,
niech mię bez przyczynienia się mojego ukoronuje.
Niech będzie, co będzie,
czas wszystko równo w swym unosi pędzie.
Szlachetny Makbecie, czekamy na ciebie.
Wybaczcie.
Umysł mój był zaprzątniony odgrzebywaniem zapomnianych rzeczy.
Idźmy do króla.
Nie zapomnij o tem, co zaszło, a gdy czas znajdziesz potemu i bieg wypadków
pokaże, o ile można do tego wagę przywiązywać, poufnie o tem pomówimy. Najchętniej.
Teraz dość. Idźmy, panowie.
STRZAŁ
Czy wykonany wyrok na Kawdorze?
I ci co byli w tym celu wysłani, sąli z powrotem już?
Jeszcze ich niema.
Ale mówiłem z kimś, co był obecnym przy jego śmierci...
...bez ogródki wyznał on swoją zdradę,
błagał przebaczenia Waszej Królewskiej Mości i okazał
szczery, głęboki żal.
Nic w ciągu życia
nie odznaczyło go tak szlachetnością jak rozstawanie się z życiem.
Umierał,
jakby był w śmierci ćwiczony,
i jako nikczemną fraszkę odrzucił od siebie to, co mu było najdroższem.
Nie sposób z oblicza dociec usposobień duszy.
Ja w tym człowieku pokładałem ufność najzupełniejszą, nieograniczoną.
Witaj, przezacny kuzynie!
Niewdzięczność kamieniem właśnie tłoczyła mi serce.
Wolałbym, żebyś był zasług nie tyle położył, bobym mógł prędzej znaleść odpowiedni stosunek podzięk i nagród.
Przyjm chociaż w ich niedostatku to szczere wyznanie, żem więcej dłużny, niżem oddać w stanie.
Służba i honor, którym życie święcę, w wykonywaniu swych obowiązków hojną znajdują już nagrodę.
Waszej Królewskiej Mości pozostaje tylko przyjmować owoc naszych usiłowań; boć siły nasze są dziećmi, sługami
tronu i państwa, i pełnią jedynie swoją powinność, ściśle wypełniając to, co im miłość ku swemu monarsze i dobro kraju nakazuje.
Bądź mi pozdrowion na tem miejscu.
Jesteś drzewem mego szczepienia, które pielęgnować będę, ażeby bujnie się rozrosło.
Szlachetny Banko, tyś nie mniej położył zasług i nie mniej też będzie wiadomem, żeś je położył.
Pójdź, niech cię przycisnę do mego serca.
Będęli na takim rósł gruncie, żniwo twojem będzie, królu.
Obecna moja radość w pełni swojej nie zapomina o troskach.
Synowie, krewni,
tanowie i wy zgoła wszyscy, którzy najbliżej nas stoicie, wiedzcie,
żeśmy koronę naszą zamierzyli zdać
najstarszemu z synów, Malkolmowi, który się odtąd księciem Kumberlandu nazywać będzie.
Nie on jednak tylko sam jeden nową ma otrzymać godność;
znaki szlachectwa jako gwiazdy błyszczeć będą na wszystkich, którzy tego warci.
Terazże dalej do Inwernes. Sprawcie, bym wam i nadal był obowiązany.
Sam pośpieszę ucieszyć ucho mojej żony wieścią o blizkiem władzcy naszego przybyciu.
Wybaczy Wasza Królewska Mość. Kochany Kawdorze!
Książę Kumberland!
Trzeba mi usunąć z drogi ten szkopuł, inaczejbym
runąć musiał w pochodzie,
bo leży mi na drodze.
Gwiazdy, skryjcie światło,
czystych swych blasków nie rzucajcie na tło mych czarnych myśli.
»Spotkałem je w dniu zwycięstwa
i przekonałem się najdowodniej, że ich wiedza przechodzi zakres śmiertelnej natury.
Kiedy pałając chęcią dowiedzenia się czegoś więcej,
miałem im dalsze czynić pytania, rozpłynęły się w powietrze i znikły.
Jeszczem stał odurzony tym trafem, gdy w tem nadeszli posłowie od króla, powitali mię tanem Kawdoru,
którym to tytułem pozdrowiły mię były przed chwilą owe tajemnicze zjawiska, przekazując mi zarazem
na później świetniejszy tytuł wyrazami: cześć ci, przyszły królu!
Uznałem za stosowne uwiadomić cię o tem, droga, wielkości mojej uczestniczko,
abyś przez niewiadomość, jaka ci przyszłość jest zapowiedziana, nie straciła należnego udziału w wynikającej stąd radości.
Weź to do serca i bądź zdrowa.«
Glamisu tanem jesteś,
i Kawdoru.
I będziesz, czem ci, że będziesz, wróżono.
Boję się tylko, czy twoja natura,
zaprawna mlekiem dobroci, obierze najkrótszą drogę ku temu.
Radbyś być wielkim,
nie wolnyś od dumy, ale uczciwie chciałbyś cel jej posiąść.
Śpiesz się, przybywaj...
...abym duch mój mogła przelać w twe ucho
i ust mych potęgą rozwiać to wszystko,
co od twojej głowy oddala krąg ów złoty,
którym sam los i wpływy tajemniczych potęg postanowiły cię uwieńczyć.
Cóż tam?
Król na noc będzie tu.
Szalony jesteś.
Nie jestże z nim twój pan? Gdyby tak było, byłby mię o tem uwiadomił.
Wybacz, dostojna ledy, szczerą mówię prawdę. Nasz tan przybędzie lada chwila.
Niechaj mu dadzą wszelkie wygody.
Wielką wieść zwiastuje.
Ochrzypł kruk nawet,
który fatalne przybycie Dunkana do mych bram, kracząc, obwieszcza.
Przybądźcie...
...przybądźcie, o wy duchy, karmiciele zabójczych myśli.
Z płci mej mię wyzujcie...
...i napełnijcie mię
od stóp do głowy
nieubłaganem okrucieństwem!
Zgęśćcie krew w moich żyłach.
Zatamujcie wszelki w mem łonie przystęp wyrzutom sumienia,
by żaden poszept natury nie zdołał wielkiego mego przedsięwzięcia zachwiać...
...ni stanąć w poprzek między mną a skutkiem!
Zbliżcie się do mych piersi,
przeistoczcie w żółć moje mleko, o, wy, śmierć niosące potęgi.
Które niewidzialnie krążąc, na szkodę świata czatujecie!
Spuść się, ponura nocy,
oblecz się w najgęstszy dym piekieł,
aby mój sztylet nie ujrzał rany przez siebie zadanej i niebo przez niedość ciemny kir mroku przejrzawszy, nie zawołało:
Stój! Stój!
Dzielny Glamisie!
Wielki Kawdorze!
Stokroć jeszcze większy oczekującą cię przyszłością!
List twój daleko przeniósł mię nad zakres marnej teraźniejszości i w obecnej chwili czuję następne.
Luba żono...
...Dunkan zjeżdża tu na noc.
I odjeżdża?
Jutro, taki przynajmniej jego zamiar.
Nigdy nie ujrzy słońce tego jutra!
Twoje oblicze, mężu, jest istną tablicą,
na której skryte rzeczy można czytać.
Chcąc świat oszukać, stosuj się do świata, ubierz w uprzejmość oko, dłoń i usta.
Wyglądaj jako kwiat niewinny, ale niech pod tym kwiatem ukrywa się wąż.
Dołóżmy wszelkich starań, żeby tego, co tu ma przybyć, przyjąć jak najlepiej, memu zaś myśleniu pozostaw wielkie zadanie tej nocy,
które jeśli się działać nie ustraszym, nada blask przyszłym dniom i nocom naszym.
Pomówim o tem jeszcze.
Rozjaśń czoło,
lęka się, kto się nie patrzy wesoło.
Resztę zdaj na mnie.
Zamek ten w miejscu wdzięcznem położony, powietrze
przyjemnie napawa i rzeźwi moje zmysły.
Otóż nasza cna gosposia!
Życzliwość, której odbieramy dowód, często nas trudów nabawia, jednakże wdzięczniśmy za nią, bo z serca pochodzi.
Powiedz nam przeto, miledy: Bóg zapłać i bądź nam wdzięczną za to, że cię trudzim.
Wszelkie usługi po dwakroć spełnione pod każdym względem, następnie w dwójnasób byłyby jeszcze za błahe, za liche
do wyrównania temu wysokiemu, drogocennemu zaszczytowi, którym Wasza Królewska Mość nasz dom obdarzasz.
Gdzież jest nasz tan Kawdor?
Biegliśmy za nim w trop, ależ jemu nie łatwo
sprostać w konnej jeździe, i miłość jego, szybsza od rumaka, dawno musiała nas uprzedzić.
Zaprowadź mię do gospodarza domu, wielce kochamy go
i nie przestaniem nadal go o tem przekonywać.
Pozwól, gosposiu.
Jeśli to, co się ma stać, stać się musi, niechby przynajmniej stało się niezwłocznie.
Gdyby ten straszny
cios mógł przeciąć wszelkie
dalsze następstwa,
i uwieńczyć skutek,
gdyby ten czyn mógł być sam w sobie wszystkiem i końcem wszystkiego,
tylko tu, na tej doczesnej mieliźnie i rafie czasu,
o przyszłe życie bym nie stał.
Lecz zwykle w podobnych razach
tu już kaźń nas czeka.
Krwawa nauka, którą dajem, spada na własną naszą głowę, plagą wracając do swego mistrza.
Sprawiedliwość zwraca podaną przez nas czarę jadu do własnych naszych ust.
Z podwójnych względów należy mu się bezpieczeństwo: jestem i krewnym jego i wazalem.
To samo zbyt już potępia taki postępek.
Lecz jestem i gospodarzem jego,
który winien drzwi zamknąć jego zabójcy, nie owszem...
..sam mu do piersi nóż przykładać.
A potem, Dunkan tak skromnie piastował swą godność,
tak był nieskalanie czystym w swym wielkim urzędzie,
że cnoty jego, jak anioły nieba, będą świadczyć,
piorunującym głosem przeciw...
okropnej zbrodni jego zgładzenia.
I litość,
jako nowonarodzone nagie niemowlę na wichrze,
lub cherub siedzący na niewidzialnych, powietrznych
rumakach, wiać będzie w oczy każdemu obraz tej zbrodni,
by wiatr łzy osuszył.
Jeden, wyłącznie, jeden tylko bodziec podżega we mnie,
to jest wyniosłość,
która przeskakując siebie, pada po drugiej stronie.
Cóż tam? Właśnie wstał od wieczerzy.
Po coś się oddalił?
Czy pytał o mnie?
Ty mnie o to pytasz?
Nie postępujmy dalej na tej drodze.
Dopiero co mnie obdarzył godnością, a ja kupiłem złotą u ludzi sławę,
którą godziłoby się jak najdłużej w świeżym utrzymać blasku,
nie zaś tak skwapliwie odrzucać.
Byłaż pijaną nadzieja, co cię niedawno kołysała?
Zasnęłaż potem?
I budziż się teraz, żeby ospale, trwożnie patrzeć na swe dawne dzieło?
Nie lepsze dajesz mi wyobrażenie o miłości twojej.
Maszli skrupuł mężnie w czyn przelać to, czego w duszy pożądasz?
Jaką masz odwagę?
Chciałbyś posiadać to, co sam uznajesz ozdobą życia,
i chcesz żyć zarazem w własnem uznaniu jak tchórz, pozwalając,
by „nie śmiem” przeważało „chciałbym”, jak u kota w przysłowiu? Przestań, proszę!
Na wszystkom gotów, co jest godne męża; kto więcej waży, nie jest nim.
I jakiż zły duch ci kazał tę myśl mi nasunąć?
Kiedyś ją powziął, wtedy byłeś mężem.
O ilebyś był więcej tem, czem byłeś, o tyle więcej byłbyś nim.
Nie była wtedy pora ani miejsce, jedno i drugie stworzyć byłbyś gotów.
Teraz się ono nastręcza, a ty się cofasz?
Byłam karmicielką,
i wiem, jak to jest słodko kochać dziecię, które się karmi.
Byłabym mu jednak, gdy się do mnie tkliwie uśmiechało,
wyrwała pierś z ust nadstawionych,
i roztrzaskała czaszkę, gdybym była zobowiązana do tego, jak ty.
Gdybyśmy chybili? Chybić!
Obwaruj jeno swoje męstwo,
a nie chybimy.
Skoro Dunkan zaśnie, dwóch pokojowców jego winem
tak uraczę, że się ich pamięć, ten stróż mózgu,
w parę, a władz siedlisko zamieni w alembik.
Gdy snem zwierzęcym ujęci,
jak trupy spoczywać będą...
czegoż nie zdołamy dokazać wtedy ze śpiącym Dunkanem?
Czego nie złożyć na jego pijaną służbę,
na którą spadnie cała wina naszego mordu?
Rodź mi samych chłopców!
Bo męstwa twego nieugięty kruszec powinien rodzić samych tylko mężczyzn.
Któż nie pomyśli,
skoro tych śpiących ludzi krwią pomażem i użyjemy ich własnych sztyletów,
że ta zbrodnia była ich dziełem?
Któż ma pomyśleć inaczej,
jeżeli jękiem i lamentem nad jego śmiercią napełnimy zamek?
Postanowione,
wszystkie moje siły
nagnę do tego okropnego czynu.
Idźmy i szydźmy ze świata jasnem czołem,
fałsz serca i fałsz lic muszą iść społem.
Jak późno już w noc, chłopcze?
Księżyc zaszedł; Bicia zegara nie słyszałem.
Księżyc zachodzi teraz około dwunastej.
Musi już później być, mój panie.
Weźno...
..mój miecz.
Tam w niebie spać się kładą po gospodarsku; Zgaszono już wszystkie światła.
Weź i to także.
Sen mi się ciśnie do oczu jak ołów, A przecież zasnąćbym nie chciał.
Dobroczynne mocy! Umorzcie we mnie Te okropne myśli, które natura
Budzi, gdy ciało spoczywa!
Daj mi miecz! Kto tam?
Przyjaciel.
Co, panie, jeszcze nie na spoczynku?
Król śpi już. W niepospolicie Dobrym był humorze,
I tym diamentem żonę twą pozdrawia, Mianując ją najuprzejmiejszą
Gospodynią; słowem, Zadowolony był zupełnie.
Dobra chęć nasza była Niewolnicą braku przygotowania,
Inaczej by mogła swobodnie działać. Wszystko dobrze.
Myślałem minionej nocy O owych trzech widmach.
Wróżba ich już się poczęści sprawdziła.
Ani pomyślałem o nich.
Wartoby jednak, gdy znajdziemy Wolną chwilę,
O tej sprawie pomówić słów kilka.
W czasie ci najdogodniejszym.
Jeżeli zechcesz wybór mój potwierdzić, Gdy czas nadejdzie,
Wypadek jego będzie ku czci twojej.
Żebym jej nie stracił, chcąc ją powiększyć, Lecz zdołał zachować sumienie
Czyste i wiarę niezłomną, Służyć ci będę.
Dobrze. Dobranoc tymczasem!
Dziękuję, panie. Życzę ci nawzajem!
Idź, powiedz pani, Skoro ów napój będzie gotów,
Żeby zadzwoniła. Potem się połóż.
Jeśli to sztylet, Co przed sobą widzę,
Z zwróconą ku mej dłoni rękojeścią?
Pójdź, niech cię ujmę!
Nie mam cię, A jednak ciągle cię widzę.
Fatalne widziadło! Nie jestżeś ty Dla dotykania, jak i dla widzenia dostępnym?
Jestżeś sztyletem tylko Wyobraźni?
Rozpalonego tylko mózgu tworem, Złudnym zjawiskiem?
Widzę cię jednak.
Ty mi wskazujesz, jak przewodnik, drogę, Którą iść miałem,
I takiego też miałem Użyć narzędzia.
Albo mój wzrok błaznem Jest w porównaniu z resztą zmysłów,
Albo jest więcej wart niż wszystkie razem.
Ciągle cię widzę,
A na twej klindze i rękojeści Znamiona krwi,
Których pierwej nie było.
Nie ma ich w istocie.
Moja to krwawa myśl Jawi je oczom.
Na całym teraz półobszarze świata
Natura zdaje się martwą,
I straszne marzenia Szarpią snu cichą zasłonę.
Teraz władza czarodziejska święci Ofiary bladej Hekacie,
I dziki mord, podniesiony przez swego Czatownika, wilka,
Którego wycie jest mu hasłem, Chyłkiem, jak złodziej,
Krokami Tarkwiniusza, do celu
Mknie jak duch.
O, ty niewzruszona ziemio,
Nie słysz moich kroków, Gdziekolwiek stąpają,
Aby kamienie nie wypowiedziały, Gdzie jestem,
I nie zdradziły alarmem tej zgrozy,
Co ma nastąpić.
Ja się odgrażam, a on jeszcze żyje.
Żar czynu ziębią słów jałowe chryje.
Dalej! Stało się.
Już dzwonka wezwanie.
Nie słysz go, Dunkanie,
Bo dzwonka melodya straszliwa Do nieba cię wzywa...
..lub do piekła.
Co ich uśpiło, to mnie ocuciło;
Co ich zniemogło, we mnie zmogło siły.
Cicho!
Sza!
To puszczyk zahuczał.
On tam jest.
Podwoje na wpół otwarte; pijane Pachołki szydzą
Chrapaniem z swego obowiązku.
Taki im napój dałam,
Że natura i śmierć Spór teraz wiodą o nich,
Czy żyją, czy mrą.
Kto tu? hej!
Biada! Pewnie się ocknęli, I wszystko za nic.
Zamach to, nie zbrodnia Zgubi nas.
Pokładłam sztylety. Nie mógł ich nie znaleźć.
Gdyby był we śnie nie tyle Podobny do mego ojca...
..byłabym to sama zrobiła.
Mężu?
Stało się.
Słyszałaś hałas?
Słyszałam sowy krzyk i poświerk świerszcza. Nie mówiłeś czegoś?
Kiedy? Teraz.
Kiedym tu wchodził?
Kto śpi w tamtym pokoju?
Donalbein.
Żałosnyż to jest widok.
Wstydź się mówić: Żałosny widok.
Jeden się zaśmiał przez sen, drugi krzyknął: „Morderstwo!”
Aż się przebudzili wzajem. Jam stał i słuchał,
Ale oni cicho zmawiali pacierz I znów się spokojnie do snu pokładli.
Tam ich dwóch jest. Jeden zawołał: „Boże, zmiłuj się!”
A drugi: „Amen”, jakby mię widzieli Z rękami kata stojącego.
Śledząc ich trwogę, Jam nie mógł powiedzieć: „Amen”,
Kiedy oni mówili: „Boże, zmiłuj się!”
Nie zastanawiaj się nad tym tak pilnie.
Dlaczegoż tego nie mogłem powiedzieć?
Potrzebowałem bardzo zmiłowania, A „Amen” zamarło mi w ustach.
Nie trzeba sobie takich rzeczy tak Wystawiać; inaczej przyszłoby oszaleć.
Zdało mi się, że słyszałem głos: „Nie zaśniesz już więcej!
Makbet zabija sen”,
Niewinny sen, Sen, który zwikłane
Węzły trosk rozplata, Grzebie codzienne nędze;
Sen, tę kąpiel znużonej pracy, Balsam cierpiących serc, główny posiłek.
Co wygadujesz!
Ciągle mi brzmiał w uszach głos: „Nie zaśniesz już więcej!”
„Glamis sen zabił, dlatego Też Kawdor
Nie zaśnie; Makbet Nigdy już nie zaśnie.”
Któż to tak wołał?
O, szlachetny tanie, Rozmiękczasz w sobie tęgość ducha,
Marząc tak chorobliwie. Idź, weź trochę wody,
I obmyj rękę z tych plugawych znamion.
Po coś tu z sobą Przyniósł te sztylety?
Tam jest ich miejsce!
Idź!
Odnieś je.
Pomaż krwią tamtych ludzi.
Już tam moja noga nie wnijdzie.
Wzdrygam się, kiedy pomyślę O tym, com zrobił.
Widok tego byłby nad moje siły.
Kaleko na duchu!
Daj te sztylety.
Śpiący i umarli Są obrazkami tylko.
Nikt, prócz dzieci, Malowanego nie lęka się diabła.
Sama ubarwię krwią Twarze tych pachołków,
Bo oni się muszą wydać sprawcami.
Skąd ten odgłos?
Cóż się to ze mną stało, Kiedy lada szmer przejmuje mię dreszczem?
Co to za ręce?
Och...
Wzrok mi pożerają.
Mógłżeby cały ocean Neptuna Te krwawe ślady spłukać z mojej ręki?
Nie, nigdy! Raczejby ta moja ręka
Zdołała wszystkich mórz wody zrumienić,
Ich zieloność w purpurę zamienić.
Mam teraz ręce podobne do twoich...
..ale się wstydzę, Że jeszcze mam przytem tak białe serce.
Słychać kołatanie u południowej bramy.
Przejdźmy żywo do naszych komnat.
Kilka kropel wody Oczyści nas wnet z tego czynu.
Jakże on wtedy będzie lekkim!
Męstwo całkiem cię Widzę opuściło.
Słyszysz? Znów kołatają.
Przywdziej nocny ubiór, ażeby nas Nie spotkali jako czuwających.
Przestańże gubić się Tak nędznie w myślach.
Znać mój czyn,
Lepiej byłoby nie znać siebie samego.
Zbudź tym kołataniem Dunkana!
Obyś mógł tego dokazać!
To dopiero wybijanie!
Gdyby przy bramie piekła był odźwierny,
Zestarzałby się
Klucz obracając.
Sztuk, sztuk, sztuk! Kto tam, W imię Pana Jezusa?
Belzebuba.
To jakiś dzierżawca,
Co się obwiesił z rozpaczy, Że mu zboże nie sypało.
W porę waść przychodzisz,
Czy masz zapas chustek? Bo się tu siarczyście napocisz.
Sztuk, sztuk! Kto tam, W imię innego diabła?
To jakiś krętacz,
Co w imię Boże popełnił Szkarad bez liku, a jednak
Nie mógł się wkręcić do nieba.
Pójdź, pójdź, mości krętaczu.
Sztuk, sztuk, rychłoż się to skończy?
Co ty za jeden?
Ale tu za chłodno na piekło.
Nie chce mi się być dalej odźwiernym.
Myślałem, by wpuścić tu Wszystkie zawody,
Co idą drogą usłaną różami Do wiecznego stosu.
Zaraz, zaraz!
Proszę was,
Pamiętajcie o odźwiernym.
Czyś się tak późno spać położył, przyjacielu, Że tak późno wstajesz?
W rzeczy samej, panie...
..piło się, już drugi kur piał,
A picie jest ojcem trzech rzeczy.
Cóż to za trzy rzeczy Piciu swój byt winny?
Czerwony nos, panie,
Śpiączka...
..i uryna.
Co do miłości, pobudza ją i wstrzymuje.
Pobudza żądzę, ale odbiera wykonanie.
Dlatego picie można nazwać Przeniewiercą względem miłości.
Budzi ją i uśmierca.
Podżega ją i ustudza.
Pociąga ją i odpycha,
Daje jej eksystencyę, ale bez konsystencyi.
Kołysze ją do snu i kłamiąc Rzeczywistością, upośledza ją.
Czy twój pan wstał już?
Nasze kołatanie przebudziło go, Oto idzie.
Dzień dobry, szlachetny panie.
Dzień dobry wam wszystkim.
Czy król wstał, szlachetny tanie?
Nie jeszcze.
Kazał mi wcześnie się zbudzić. Spóźniłem się niemal o godzinę.
Zaprowadzę was do niego.
Wiem, że te trudy są radosne Dla was, lecz trudami są przecie.
Ochoczość usługi Rzeźwi fatygę.
Oto drzwi.
Będę tak śmiały wejść, Bo mam po temu wyraźny rozkaz.
Czy król dziś odjeżdża?
Tak.
Tak postanowił.
Noc ta była burzliwą.
Gdzieśmy spali, wicher Zerwał kominy
I słychać było, jak mówią, Żałosne jęczenia w powietrzu,
Dziwne rzęzania śmierci.
Mówią, że ziemia jak w febrze Trzęsła się cała. Straszna to była noc.
Młoda ma pamięć Nie może sobie przypomnieć podobnej.
Och.
O, zgrozo, zgrozo, zgrozo!
Nad wszelki ludzki wyraz i pojęcie! Co się stało?
Odmęt dokonał swego Arcydzieła!
Mord świętokradzki zgwałcił Namaszczoną
Świątynię Pana i wydarł Z niej życie!
Co mówisz? Życie? Króla JMĆ masz na myśli?
Idźcie tam i osłupcie na widok Nowej Gorgony.
Nie każcie mi mówić. Zajrzyjcie tam i sami mówcie.
Wstawajcie, wstawajcie!
Bijcie w dzwony na alarm.
Mord i zdrada!
Banko i Donalbein!
Malkolmie! Wstawajcie!
Otrząście z siebie ten sen, Tę maskę śmierci,
I patrzcie na śmierć samą! Wstawajcie!
Bić w dzwony!
Co się stało, że tak złowrogiej Trąby odgłos wszystkich
W domu rozbudza?
Mówcie, mówcie!
O, szlachetna pani, nie wam to słyszeć, Cobym mógł powiedzieć.
Wiadomość taka w niewieścim Uchu zabiłaby.
O, Banko, Banko! Król, nasz pan, zamordowany!
Niestety! W naszym domu?
Zbyt to okropne wszędzie.
O, kochany Dufie, bądź z sobą samym W sprzeczności i powiedz, że to fałsz.
Gdybym był umarł godziną przed tym Wypadkiem, zamknąłbym był piękny czas.
Niema od tej pory Nic szanownego w życiu śmiertelnym.
Wszystko jest tylko blichtrem.
Wielkość i świętość znikły,
Wino życia sscedzone.
Cóż to za nieszczęście? Wyście nim,
A nie wiecie o tem.
Cne źródło, z którego wasza krew Początek wzięła, zatamowane,
Samo źródło jego zatamowane.
Wasz rodzic zamordowany.
O... przez kogo?
Dwaj pokojowcy, jak się zdaje, To zrobili.
Ręce ich i twarze Nosiły ślady krwi.
Toż ich sztylety,
Które nieobtarte Znaleźliśmy na ich posłaniu.
Wzrok mieli błędny i obłąkany.
Niczyje życie nie było Przy nich bezpieczne.
Żałuję teraz, żem ich w uniesieniu Wściekłości zabił.
A to na co?
Któż może być roztropnym,
I przerażonym, łagodnym i gniewnym, Wiernym i obojętnym
W jednej chwili? Nikt.
Żarliwa moja przychylność stłumiła Zimną rozwagę.
Tu leżał Dunkan,
Z srebrnym krwią złotą powleczonym Włosem, a otwarte rany
Jako wyłomy w naturze, przez które Szerokie przejście otwarto zniszczeniu.
A tam mordercy naznaczeni Barwą swego rzemiosła,
Z sztyletami szpetnie Zbroczonymi krwią.
Któż by się wstrzymał, Mając w sercu miłość,
A obok miłości odwagę, By miłość swą objawić?
Ach! Pomóżcie mi wyjść! Ratujcie panię.
Dlaczego milczymy, my, których Najbliżej ten cios dotyka?
Cóż się nam tutaj odzywać?
Precz stąd! Łzy nasze Jeszcze niedojrzałe.
Ciężka boleść nasza nie jest jeszcze Na czynnej stopie. Ratujcie panię.
A gdy przywdziejemy zbywające szaty, Dla ochrony ciała, zbierzmy się,
By zbadać ten straszny wypadek I poznać go bliżej.
Każdym z nas miota niepewność.
W obec Majestatu Boga stoję I stamtąd,
Przeciw skrytym planom Niecnej złości walczyć będę.
I ja. Wszyscy: I my wszyscy.
Idźmyż się przebrać, Jak przystoi mężom,
I w głównej sali się zgromadźmy.
Zgoda.
Cóż ty zamyślasz?
Nie łączmy się z nimi.
Udawać żałość jest to rola Łatwa dla dusz nasiąkłych fałszem.
Jadę do Anglii. Ja do Irlandii.
Odosobnieni bezpieczniejsi Będziem obaj.
Tu każdy uśmiech jest nożem.
Im kto krwią bliższy, Tem bliższy krwotoku.
Jeszcze ten pocisk nie padł na ziemię, Najbezpieczniej będzie Zejść z celu.
Na koń więc!
Nie traćmy czasu na pożegnania, Lecz kradnijmy się.
Chyżo!
Kopę lat pamiętam, widziałem dziwne Rzeczy, lecz ta noc wszystko Dawniejsze w śmiech obróciła.
Patrz, samo niebo,
W gniewie na złość ludzką, Zdaje się grozić krwawej widowni.
Podług zegaru to dzień, a jednakże Mrok tłumi wschodzącą pochodnię.
Jestli to przemoc nocy, czy wstyd dnia, Że ciemność kryje oblicze ziemi,
Gdy słońce ucałować ją miało? To nienaturalne,
Jak ów czyn dokonany.
Ach, Makduf.
Cóż tam na świecie słychać?
Czyliż nie wiesz? Wiadomoż, kto sprawcą Tego czynu nad wszelką nazwę zbrodni?
Ci, których Makbet zabił.
O, nieszczęśni! Cóż ich do tego skłoniło?
Namowa. Synowie króla, Malkolm i Donalbein,
Uszli, co rzuca na nich Podejrzenie o czyn ten.
Przeciw naturze wciąż!
Marnotrawna wyniosłości, co sama Niweczysz własne środki życia!
Tak więc, według wszelkiego prawdopodobieństwa władza królewska na Makbeta spadnie.
Już go obrano i ruszył do Skony na koronacyę.
Gdzież zwłoki Dunkana? W Kolmes-hill. Udajeszli się do Skony?
Nie, bracie; do Fajfu.
A ja tam pojadę.
Bogdajbyś wszystko tam znalazł po myśli.
Bądź zdrów. By się w starej szacie wygodniej nie chodziło niż w nowej!
Masz tedy berło,
Kawdor, Glamis wszystko, tak jak ci owe czarodziejskie widma przepowiedziały,
obawiam się tylko, czy nie za krzywo do tego przyszedłeś.
Bądź jak bądź, było przecież powiedzianem, że się to twoim zstępnym nie dostanie,
że raczej ja mam być szczepem i ojcem mnogich królewskich odrośli.
Jeżeli ich przepowiednia nie kłamie
(a Makbet tego dowodem), dlaczegożby one
nie miały być i dla mnie wyroczniami,
tak jak dla niego i niepłonną we mnie budzić nadzieję?
Ale pst! dość tego.
Dość tego!
Oto nasz główny gość.
Gdyby nam zbywał, byłaby w naszem towarzystwie próżnia i nie zupełna radość.
Wydajemy tego wieczoru uroczystą ucztę i o obecność Waszą na niej prosim.
Wasza Wysokość może mną rozrządzać.
Wyjeżdżasz, Milordzie, dziś popołudniu?
Taki jest mój zamiar.
Krzyżuje nas to, radzibyśmy byli usłyszeć głos wasz dzisiaj na obradach...
...nagrodzim to jutro. Dalekoż jedziesz?
Tak daleko, Panie, że czas potrzebny do odbycia drogi wypełnia właśnie w samą miarę przeciąg między tą chwilą a ucztą.
Jeżeli mój biegun skrewi, będę musiał jedną albo dwie godzin nocy zostać dłużnym.
Nie omieszkajże się stawić.
Upewniam Waszą Królewską Mość, że nie omieszkam.
Doszło do naszych uszu, że wyrodni nasi kuzyni skierowali drogę, jeden do Anglii, drugi do Irlandyi,
że wypierając się swej czarnej zbrodni,
szerzą tam dziwne fałsze.
Ale o tem... do jutra.
Siadajże na koń...
...i wracaj nam zdrowo.
Czy Fleance jedzie także? Jedzie, panie.
Interes nagli nas.
Życzymy waszym koniom szybkości i pewności w nogach, i poruczamy was ich grzbietom.
Bywajcie zdrowi.
Niech każdy będzie panem swego czasu do siódmej w wieczór.
Pragnąc wam na potem milszem uczynić nasze towarzystwo,
pozostajemy do wieczerzy sami.
Bogu tymczasem was oddajem!
Czy owi ludzie, których zamówiłem, czekają na me rozkazy?
Czekają, panie, u bram zamkowych.
Niech tu przyjdą.
Być tem, czem jestem, jestto niczem nie być.
Jeślibym nie mógł być tem bez obawy...
Ten Banko jest mi groźny.
Ma on w sobie coś królewskiego, czego się bać trzeba.
Nieustraszony on.
I z gotowością ważenia się na wszystko łączy w sobie
zimną rozwagę, która jego męstwo po pewnej drodze kieruje do celu.
Prócz niego niema na świecie człowieka, którego bym się lękał.
Obok niego
czuje się duch mój uciśnionym.
Zgromił owe niewiasty, kiedy mię nazwały królem,
i kazał im do siebie mówić.
Wtedy go one pozdrowiły ojcem szeregu królów.
Mnie więc bezowocną dały koronę.
Nie moim potomkom.
Toż więc
dla rodu Banka
sumienie sobie splugawiłem.
Dla jego korzyści zamordowałem zacnego Dunkana,
spokojność sobie zatrułem, jedynie dla rodu Banka,
i wieczny mój klejnot wspólnemu ludzi nieprzyjacielowi
na łup oddałem, po to tylko, żeby ukoronować ród, nasienie Banka!
O, niech się raczej...
...ostateczność stanie. Losie, wyzywam cię w zapasy!
Kto tam?
Idź i za drzwiami czekaj, aż cię wezwę.
Z wamiżto wczoraj mówiłem?
Tak, panie.
Dobrze więc...
...czyście rozważyli ściśle i przetrawili to, com wam powiedział?
Wiecie już, że to on, owego czasu,
obszedł się z wami tak niesprawiedliwie,
i żeście winni byli posądzając moją niewinność.
Tego wam dowiodłem w ostatniej naszej rozmowie,
wykryłem wam jak na dłoni,
jak was oszukano, jak z was zadrwiono, zrobiono narzędzia;
kto was tak zażył i inne szczegóły,
w których osnowie najograniczeńszy półgłówek
byłby namacać mógł Banka.
Powiedziałeś nam to wszystko.
Tak, powiedziałem wam to wszystko, teraz powiem wam co jest celem obecnego mego widzenia się z wami.
Ażaliż w waszej naturze przemaga cierpliwość
do tego stopnia, że mimo puszczacie najcięższe krzywdy?
Ażaliż jesteście tak świętobliwi, żeby się aż modlić za zdrowie i za dom tego człowieka,
i jego rodziny,
którego ręka w grób was pochyliła i dzieci wasze przymusiła żebrać?
Z mężami, panie, masz sprawę.
Wiem dobrze, że się liczycie do mężów, tak samo jak wyżeł, ogar, chart,
jamnik i kundel...
...brytan, mops, pudel, buldog i tam dalej
do psów się liczą.
Oddzielna rubryka wskazuje który z nich chyży, powolny, dobry stróż domu lub zdatny do pola,
i tym podobnie, odpowiednio darom... który z nich chyży, powolny...
...subtelny,
dobry stróż domu...
...lub zdatny do pola.
Tak się ma i z ludźmi.
Jeżeli przeto zajmujecie miejsce w rubryce mężów,
nie w ostatniej klasie ras ludzkich, wyrzeczcie to śmiało.
A ja wam wskażę pewną czynność, której uskutecznienie na zawsze uwolni was od waszego śmiertelnego wroga,
i łaskę naszą wam zjedna, za zdrowie, które w nas cherla, dopóki on żyje,
a z śmiercią jego...
...zakwitłoby.
Jestem człowiekiem, panie, którego zawzięty bicz świata przywiódł do tego,
że gotów na wszystko, byle na przekorę światu.
We mnie zaś widzisz, panie,
chudeusza, tak znękanego igrzyskami losu,
że rad wystawi swoje nędzne życie na wszelki hazard,
byle je poprawić lub się go pozbyć. Wiecie już obadwaj, że Banko waszym był nieprzyjacielem.
Już to wiadoma rzecz.
Jest on i moim.
Mógłbym go sprzątnąć otwarcie
mocą jedynie władzy mej i woli,
lecz wzgląd na pewnych wspólnych nam przyjaciół,
których życzliwość jest mi pożądaną,
wstrzymuje mnie od tego,
muszę raczej udawać boleść nad upadkiem tego,
którego strącę.
W takiej konjukturze wzywam pomocy waszej i powierzam wam wykonanie dzieła,
które winno przed okiem świata pozostać ukryte,
dla wielu ważnych powodów.
Spełnimy, panie, co każesz. Choćby nasze życie...
Męstwo wam błyszczy z oczu!
Za godzinę wskażę wam miejsce, które macie zająć,
gdy mrok zapadnie, bo się to stać musi dzisiejszej nocy.
I nieco opodal od zamku.
Bądźcie szpiegami...
...sposobnej ku temu chwili...
...a pomnijcie, by na mnie nie padł i cień podejrzenia.
Aby zaś w sprawie tej nie było żadnej breszy i luki,
trzeba, żeby Fleance, syn jego, który towarzyszy ojcu,
a który również nie jest mi na rękę,
los z nim podzielił.
Zostawiam was samych. Namyślcie się tu.
Powrócę niebawem.
Namyśliliśmy się już dość. Zaraz was przywołam!
Jeśli ci, Banko, niebo przeznaczone,
dziś jeszcze
pewną znajdziesz w nim koronę.
Nie wiesz, czy Banko wyjechał?
Wyjechał, łaskawa pani,
lecz wraca dziś na noc.
Powiedz królowi, że chcę z nim pomówić, jak znajdzie wolną chwilę.
Śpieszę, pani.
Wszystko chybione...
...za nic wszystko...
...jeśli drżymy o skutek, któryśmy odnieśli.
Lepiej śmierć ponieść, niż czyniąc jej zadość,
z dzieła zniszczenia wątpliwą mieć radość.
Cóż, mój małżonku!
Czemu tak samotny...
...w ponurych tylko marzeń towarzystwie,
żywiący ciągle owe myśli, które powinny były umrzeć razem z tymi, co je wzbudzają?
Na co niema środka, nad tem się niema czego zastanawiać. Co się raz stało, już się nie odstanie.
Rozpłataliśmy węża, nie zabili.
Zrośnie się, będzie znów gadem,
ząb jego jadem zaprawny nie przestaje grozić biednej niecnocie naszej.
Niechaj raczej kształt rzeczy runie,
oba światy zadrżą, niżbyśmy mieli nasze jadło dzienne z trwogą pożywać
i sypiać pod wpływem tych snów strasznych,
co w nocy nami trzęsą.
Raczej zająć nam miejsce przy tym, któregośmy w grób wyprawili,
niż w ciągłych konwulsyach leżeć na strasznych torturach sumienia.
Dunkan spoczywa, dobrze śpi,
po febrze ziemskiego życia. Zdrada doskonała arcymistrzowskiej sprawy.
Stal, trucizna,
domowy zamach,
ani obcy najazd, nic mu zaszkodzić już nie może.
Dalej!
Szlachetny tanie!
Precz fałdy z oblicza! Bądź wesół, rad bądź dzisiejszym twym gościom.
Będę rad, bądź i ty, luba, podobnież.
I tak...
# Proszę,
# bądź i ty. #
Miej zaś szczególnie Banka na pamięci.
Odznaczające okazuj mu względy zarówno usty, jak oczyma.
W takiem jak my jesteśmy położeniu, trzeba nam naszą niedojrzałą władzę polewać rosą pochlebstwa,
oblicza czynić serc larwą, aby nikt nie dostrzegł, co się pod niemi kryje.
Bądź spokojny!
O, żono, serce me skorpionów pełne!
Żono droga!
Wszak wiesz, że Banko i Fleance jeszcze żyją.
Wiem, ale przecie dzierżawa ich życia nie jest wieczystą.
W tem nasza otucha, że oba są z krwi i z ciała.
Swobodnie patrzmy więc w przyszłość.
Nim niedoperz skończy swój rewir wkoło zamku,
nim na rozkaz bladej Hekaty nocny chrząszcz wybrzęczy
chrapliwy nokturn,
spełnionem zostanie strasznej ważności dzieło.
Nie pytaj, luba, bądź przez niewiadomość wolną od winy,
dopóki nie będziesz mogła poklasnąć temu dziełu.
Przybądź, ślepiąca nocy, zasłoń kataraktą litościwego dnia czułe źrenice,
stargaj, zniszcz krwawą, niewidzialną dłonią
te pęta, które swobody nam bronią!
Światło dokoła ziemskiego przestworu przygasa,
wrona pociąga do boru.
Wdzięczny dnia orszak mdleje, chyli głowy,
natomiast nocna czerń zaczyna łowy!
Pójdź, żono, nie mów nic.
Zły plon bezprawia
nowem się tylko bezprawiem poprawia.
Więc, pójdź ze mną.
Kto ci się kazał z nami złączyć?
Makbet. Można mu ufać.
Więc pozostań z nami.
Szczątki dnia tleją jeszcze na zachodzie i spóźnionego...
...cel naszych czat wkrótce nadjedzie.
To on.
Dajcie tu światła! hej!
Światło! światło!
Tej nocy będzie deszcz.
Natychmiast lunie.
Zdrada!
Uciekaj, Fleansie, uciekaj, uciekaj!
Bądź mym mścicielem.
Któż to zgasił pochodnię? Jeden legł tylko, drugi umknął.
Wypuściliśmy połowę zarobku.
Bądź jak bądź, idźmy donieść, co się stało.
Znacie panowie swoje stopnie.
Ho, ho, ho!
Ah!
Siądźcież.
Od pierwszego aż do ostatniego, bądźcie nam z serca pozdrowieni.
Dzięki Waszej Królewskiej Mości.
Usiądziemy wpośród was, jak przystoi uprzejmemu gospodarzowi.
Co do gospodyni, ta zachowuje pierwsze miejsce, wszakże w stosownej chwili zażądamy od niej objawu serdeczności.
Zechciej zapewnić o niej wszystkich naszych przyjaciół; serce me bowiem wielce im jest rade.
Oni też z serca ci dziękują za to.
Już wypełnione obie strony stołu. Ja tu w pośrodku usiądę.
Wesoło, moi panowie!
Na twojej twarzy krew.
To więc krew Banka.
Wolę ją zewnątrz u ciebie, niżeli wewnątrz u niego.
Więc już usunięty?
Krtań ma przerżniętą, panie, tę przysługę jam mu wyświadczył.
Walny z ciebie rzeźnik.
Lecz i ten niemniej walny, co z Fleancem również postąpił.
Najmiłościwszy...
Fleance się wymknął.
Moja więc choroba powraca znowu.
Byłbym, gdyby nie to, zdrów jak lew,
silny jak marmur, nieporuszony jak skała,
lekki jak powietrze, które ogarnia wszystko.
Tak zaś jestem spętany,
wątły, ścieśniony, oddany na łup kapryśnych trosk i niepewności.
Zabezpieczonoż tamtego...?
Tak, miłościwy panie.
Jak najbezpieczniej leży w dole, z głową tuzinem ciosów oszamerowaną.
To dobrze.
Stary wąż już nie powstanie. Ów gad, co uciekł, ma w sobie zarody
trucizny z czasem mogącej zaszkodzić, ale na teraz nie ma jeszcze żądła. Oddal się.
Jutro rozmówim się znowu.
Małżonku mój i panie,
zapominasz o swoich gościach.
Luba mentorko!
Niech się więc apetyt z strawnością złączy i wiwat oboje! Nie raczysz Wasza Królewska Mość zasiąść?
Widzielibyśmy tu w pełni zbiór ozdób naszego państwa, gdyby nam nie zbywał kochany Banko.
Jego spóźnianie się lży jego słowu.
Niechże nas Wasza Królewska Mość raczy swem uczestnictwem uszczęśliwić.
Wszystkie miejsca zajęte.
Tu próżne jest jedno.
Gdzie? Tu, panie.
Kto z was to uczynił? Ty nie możesz powiedzieć, że to ty.
Nie wstrząsaj ku mnie tak groźnie swymi skrwawionymi włosy!
Wstańmy, panowie, królowi niedobrze. Siedźcie, zacni przyjaciele.
Naszemu panu często się to zdarza od lat najmłodszych.
Pozostańcie w miejscu, jestto chwilowy przystęp, wkrótce minie.
Jeśli będziecie na niego zważali, rozdrażni go to i złe jego zwiększy. Jedzcie i ani spojrzyjcie na niego.
Jestżeś ty mężem, czy nie jesteś? Jestem, i to odważnym, kiedy mogę patrzeć na coś, na widok czego sam Lucyper musiałby zblednąć.
Brawo! jestto godny utwór bojaźni twojej.
Jak ów sztylet, coto, mówiłeś, wiódł cię do Dunkana.
Takie wybryki, słupienia, drętwienia byłyby dobre przy słuchaniu bajek, opowiadanych przez białogłowy
zimą przy kominku, którym stara babunia potakuje.
Wstydź się! Czemu tak straszysz minami?
Patrząc na próżne powietrze.
Patrz, spójrz tylko!
Czy widzisz? Ale, cóż mnie to ma trwożyć?
Możeszli kiwać głową, to i przemów.
Jeśli kostnice i groby wracają tych, których grzebiem,
to żołądki sępów będą naszymi pomnikami.
Śmiechu i wzgardy godne przywidzenie!
Jak żyw tu stoję, widziałem go.
Krew przelewaną była zdawien dawna, nim jeszcze ludzkich praw nastały rządy,
i później
dokonywano morderstwa straszne dla ucha.
Ale do tej pory po wyjściu duszy umierali ludzie i wszystko już się kończyło.
Dziś oni podnoszą z grobu czoło obciążone mnogiemi rany.
I z miejsc nas rugują.
Straszniejsze to jest od samego mordu.
Królu i panie, przyjaciele nasi czekają na cię.
Prawda, zapomniałem.
Nie zdumiewajcie się, cni przyjaciele, nad tem, co zaszło,
jestto osobliwsza słabość, nie dziwna dla tych, co mię znają.
Nie dziwna dla tych, co mię znają!
Dalej! Niech żyje wino i wesołość! Zaraz usiędę. Nalejcie mi kielich.
Po same brzegi!
Piję
za pomyślność moich przezacnych gości,
i naszego
ukochanego przyjaciela Banka, który nasz smuci swą nieobecnością.
Oby tu był!
W wasze i jego ręce!
# Oby wszystkim wszystko się dobrze działo!
# Przyjm, o panie, wzajemny toast na podziękowanie.
Precz z moich oczu! Zapadnij się w ziemię!
Kość twoja zimna, kości twe bez szpiku.
Niema już siły widzenia w twych oczach, któremi błyszczysz!
Szlachetni lordowie, chciejcie uważać to za rzecz zwyczajną. Jestto niczem.
Szkoda tylko, że nam zasępia swobodę tej chwili.
Cobądź kto śmie i ja śmiem.
Przystąp do mnie jako kudłaty niedźwiedź puszcz północnych, opancerzony nosorożec.
Tygrys hirkański.
Przywdziej, jaką zechcesz postać, wyjąwszy tę, a silne moje nerwy nie zadrżą.
Lub wróć wreszcie do życia.
I w głąb pustyni wyzwij mię na ostrze.
Jeśli drżąc cofnę kroku, to mnie ogłoś lalką bez serca.
Precz, okropny cieniu!
Zwodnicza maro, precz!
Ha! znikłeś przecie! Teraz znów jestem mężem.
Siedźcie, proszę.
Przerwałeś ucztę,
popsułeś wesołość tym osobliwszym dziwactwa napadem.
Możeż się zdarzać coś takiego,
lotnie, jak letni obłok, mimo nas przeciągać,
i nie przejmować nas na wskroś zdumieniem?
Wy mię kłócicie z własną świadomością,
bo nie pojmuję, jak mogliście patrzeć na to widziadło i zachować przytem na licach zdrową, naturalną cerę,
gdy moje trwoga ubieliła.
Jakie widziadło, panie?
Nie mówcie nic, proszę, bo pogorszycie jego stan. Pytania w podobnych razach w wściekłość go wprawiają.
Dobra noc.
Nie oczekujcie hasła etykiety, ale oddalcie się natychmiast.
Dobrej nocy życzymy i lepszego zdrowia Jego Królewskiej Mości!
Bądźcie zdrowi.
To o krew woła,
krew, mówią, krwi żąda.
Słyszano drzewa mówiące,
widziano podnoszące się głazy.
Augurowie tajemniczymi sposoby umieli za pośrednictwem wron, kruków i kawek
i gawronów
odkryć przelewcę krwi.
Która godzina?
Noc walczy z brzaskiem dnia,
które z nich które?
Czy wiesz,
że Makduf wzbrania się stawić na nasze wezwanie?
Czyliżeś, panie, posyłał do niego?
Nie jeszcze, z boku tylko tak słyszałem, mam bowiem
w domu każdego z tych tanów zaufanego sługę.
Zaraz jutro,
nie odkładając, pójdę do czarownic.
Muszą mi one coś więcej powiedzieć. Cobądź mię czeka, wolę się dowiedzieć, najgorszą drogą, co najgorszego.
Abym oko w oko spojrzał losowi, wszystko temu ustąpi.
Jużem tak głęboko w krwi zagrzązł, że
wstecz iść niepodobieństwo,
w miejscu zaś grozi mi niebezpieczeństwo.
Wesprzyjcie, czary, czarne, drzemiące w mym mózgu zamiary!
Bo ten płód głowy dłoń musi urodzić wprzód, nim się wyda cel, gdzie ma ugodzić.
Pójdź, siły twoje potrzebują wczasu.
Snu!
Zapewne, idźmy spocząć.
Moja dusza ulega jeszcze trwogom nowicyusza.
Trwogom nowicyusza.
Młodziśmy jeszcze na tem polu.
Krótko mówiąc, dziwne się rzeczy działy.
Któż nie pomyśli, jak niegodnem było ze strony Malkolma i Donalbaina
zabijać tak dobrego ojca? Piekielne potwory!
Jakąż to zgrozą przejęło Makbeta!
Nie utopiłże zaraz, w świętym gniewie, sztyletu w piersiach owych dwóch zbrodniarzy,
podłych opilstwa i snu niewolników?
Nie pięknyź to był czyn?
Ba i roztropny, boby to było oburzyło wszystkich, gdyby się byli ci hultaje śmieli usprawiedliwiać.
Dość, że jak powiadam, we wszystkiem znalazł się on jak najtrafniej.
I zdaje mi się, że gdyby miał teraz pod kluczem synów Dunkana — da Bóg, nie przyjdzie —
dowiedzieliby się, co to jest gładzić ojca. Toż i Fleance.
Ale słyszałem, że Makduf, z powodu kilku wyrazów niebacznych
i nieprzybycia na ucztę tyrana, popadł w niełaskę.
Czy ci nie wiadomo, gdzie on jest teraz?
Starszy syn Dunkana,
co go z praw rodu wyzuł przywłaszczyciel...
Żyje na dworze Anglii.
Tam to się udał Makduf!
Dalej, dalej, siostry wiedźmy,
Czarodziejski krąg zawiedźmy
Ropuszko, siostro płazu,
Coś pod zimną bryłą głazu
Przez trzydzieści dni i nocy
W odrętwiałej spiąc niemocy,
Dalej! żwawo! hassa! hej!
Buchaj, ogniu! kotle, wrzej!
Bagnistego węża szczęka niech w ukropie tym rozmięka,
Żabie oko, łapki jeża,
Psi pysk i puch nietoperza,
Żądło żmii, łep jaszczurzy,
Sowi lot i ogon szczurzy,
Niech to wszystko się na kupie warzy w tej piekielnej zupie!
Dalej! żwawo! hassa! hej!
Buchaj, ogniu! kotle, wrzej!
Łuska smocza i ząb wilka,
Z mumii sok, kiszka i ślina
zbójcy morskiego rekina,
Korzeń lulka i cykuty
z łona ziemi w noc wypruty,
Język bluźniącego żyda, koźla żółć i ta się przyda,
A do tego Turka nos
i z Tatara brody włos,
Dwa paluszki małych dziatek zaduszonych;
naostatek, dla nadania konsystencyi tej przeklętej kwintesencyi,
Tygrysicy zcuchłe trzewo dla kociołka naszego.
Dalej! żwawo! w prawo! w lewo! W lewo! w prawo! hassa! hej!
Buchaj, ogniu! kotle, wrzej!
By zaś zakląć wszelkie duchy, wlejcie jeszcze małpiej juchy.
Niech ta mikstura będzie trwała.
Palec mię świerzbi, to dowodzi,
że jakiś potwór tu nadchodzi.
Odsłońcie otwór, niech wnijdzie potwór.
Nuże pokątne,
stare prorokinie, co tam stwarzacie?
Bezimienne dzieło.
W imię tych potęg, którym hołdujecie,
jakiebądź one są i skądbądź może pochodzić wasza tajemnicza wiedza,
odpowiadajcie mi, zaklinam was!
Choćbyście miały rozpętać orkany i zwrócić wściekłość wichrów przeciw kościołom,
choćby wzdęte wały roztrzaskać miały i pochłonąć w sobie wszelką żeglowną łódź,
choćby pałace i piramidy miały pochylić czoła aż do fundamentów — odpowiedzcie na to, o co was pytam.
Mów.
Pytaj. Słuchamy.
Powiedz nam pierwej, czyli wolisz z naszych ust to usłyszeć, czy ust naszych władzców?
Dobrze, wezwijcie ich,
niech ich zobaczę.
Krwią maciory, która zjadła swój płód własny,
trochę sadła pociekłego z szubienicy, gdzie wisieli rozbójnicy, wrzućcie w kocieł.
Wielcy, mali,
wzywamy was z blizka, z dali, abyście się ukazali!
Powiedz, nieznana potęgo...
On wie, co kryje twoja głowa,
słuchaj, nie mówiąc ani słowa.
Makbecie! Makbet! Makbet!
Lękaj się Makdufa. Lękaj się tana Fajf. Jeśli jej twoja dusza nie zaufa, zginiesz. Dość. Więcej powiedzieć nie mogę.
Ktokolwiek jesteś, dzięki ci, trafiłeś w sam rdzeń obawy mojej — jeszcze słowo...
On nie zna, co to rozkaz.
Oto drugi, jeszcze silniejszy.
Makbet! Makbet! Makbet!
Choćbym miał troje uszu, słuchałbym cię każdem.
Makbet, bądź mężny, nieugięty, srogi, gardź siłą ludzką i skrytymi wrogi,
z tych bowiem, których rodziła kobieta, nikt potężnego nie zmoże Makbeta.
Żyj więc, Makdufie.
Nie strasznyś mi teraz.
Wolę się jednak podwójnie zapewnić i wziąć od losu zakład.
Musisz umrzeć.
Cóżto teraz
Milcz i słuchaj.
Bądź jak lew śmiały, dumny, przedsiębierczy,
nie tknie Makbeta żaden cios morderczy,
póki las Birnam ku Dunzynańskiemu wzgórzu nie pójdzie walczyć przeciw niemu.
Makbet nie zginie pokonany w boju,
póki las Birnam ku Dunzynańskiemu wzgórzu nie pójdzie walczyć przeciw niemu.
Do tego nigdy nie przyjdzie!
Któż zdoła las wzruszyć z posad, kazać jego drzewom dobyć korzenie z głębokości gruntu?
Świeć się, przyjazna wróżbo!
Hydro buntu, nie podnoś głowy wprzód, aż się podniesie las Birnam.
Wielki, jak drzewa w tym lesie, żyć będzie Makbet, nie dbając o burze, podległy tylko śmiertelnej naturze.
Lecz jedną rzecz jeszcze trzeba mi wiedzieć.
Czy potomstwo Banka będzie kiedykolwiek rządzić tym krajem?
O to nas nie pytaj.
Muszę w tym względzie być zaspokojony.
Jeśli mi tego odmówicie, niechaj wieczne przekleństwo na was spada! Mówcie!
Ukażcie się! Ukażcie się!
Ukażcie się!
Pokażcie mu to, czego chce. Jak lekki dym lub lotny gaz, ukażcie się i zgińcie wraz.
Tyś żywy obraz Banka, precz! przepadnij!
Korona twoja pali mi źrenice.
A ty, ty druga maro w złotym wieńcu, twój włos jest taki sam jak u pierwszego.
I trzeci jeszcze, podobny do tamtych!
Złośliwe wiedźmy, po co mi ten obraz ukazujecie?
Ha! otóż i czwarty!
Czyliż ten pochód trwać będzie do końca świata?
Jeszcze jeden!
Siódmy! Tego już nadto!
Ale oto jeszcze ósmy z kolei zbliża się
z zwierciadłem, w którem spostrzegam długi szereg takich samych postaci.
Okropny, stokroć przeklęty widoku!
Krwią zbroczony Banko śmieje się ze mnie i wskazuje na tych, co po nim idą, jakby chciał powiedzieć: to moi.
Wszakże tak?
Tak, panie, ten to znak.
Gdzież one?
Wyszły?
Wnijdź, kto tam jesteś. Co rozkażesz, panie?
Widziałeś tam te wiedźmy?
Nie widziałem. Nie przechodziłyż tamtędy?
Nie, panie.
Zapowietrzona niech będzie ich droga i potępiony, kto im daje wiarę!
Słyszałem tętent koni, ktoś przejeżdżał?
To dwóch rycerzy, panie, którzy Waszej Królewskiej Mości przywieźli wiadomość, że Makduf zbiegł do Anglii.
Zbiegł do Anglii!
Tak, panie.
Czasie, ty uprzedzasz straszne moje ocknienie.
Od dziś dnia
każdy płód mojego mózgu będzie bliźnięcym bratem mojej ręki.
I przedsięwzięcie to ziszczę natychmiast.
Napadnę zamek Makdufa, zdobędę cały Fajf.
Oddam na pastwę żelazu jego niewiastę, jego dzieci,
wszystko, co ma z krwią jego jakikolwiek związek.
Dość tych przechwałek!
Niech skutek dowodnie odpowie słowom, nim zamiar ochłodnie.
Tylko już pokój czarom!
Cóż on uczynił, żeby być zmuszonym uciekać z kraju?
Chciej zważyć, pani...
On na nic nie zważał.
Jego ucieczka jest szaleństwem.
Bojaźń tak dobrze czyni zdrajcą jak i zdrada.
Nie wiesz, o pani, czy to krok obawy, czy roztropności? Roztropności!
Żonę porzucać, dzieci porzucać,
dom i dostojeństwa, wszystko, co ludzi przykuwa do miejsca?
On nas nie kocha, w nim niema czułości.
Najlichszy ptaszek, drobny mysikrólik, nie walczyż z sową, broniąc piskląt w gnieździe?
Bojaźń u niego wszystkiem, niczem miłość;
lada nikczemnik zdobędzie się na takie zbiegostwo.
Uspokój się, pani, i nie uwłaczaj małżonkowi.
Jest on szlachetny, mądry,
bardziej niż ktokolwiek świadomy praktyk dzisiejszej epoki.
Nie mogę nad tem dłużej się rozwodzić.
Ciężkie to czasy, w których człek jest zdrajcą, nie wiedząc o tem;
słyszy wieści o czemś, czego się lęka,
czego się zaś lęka, nie wie sam,
krążąc na oślep po dzikiem, wzburzonem morzu.
Zostawiam cię, pani.
Wkrótce tu będę znowu.
Gdzie nadmiar złego, tam złe musi ustać,
albo powrócić do dawnego stanu.
Bądź zdrów, mój mały przyjacielu, niech cię Bóg ma w opiece.
Ma ojca niebożę, a jest sierotą.
Dłuższy mój tu pobyt
naraziłby mnie na niebezpieczeństwo, a ciebie, pani, na przykrość.
Wybacz, że śpiesznie się oddalam.
Twój ojciec umarł.
Cóż poczniesz bez ojca?
Jakież to teraz będzie życie twoje? Takie jak ptaszka, matko.
Żyć więc będziesz muchami tylko, robaczkami?
Wszystkiem, co mi się uda złowić.
Ojciec nie umarł, choć tak mówisz.
Umarł, umarł doprawdy.
Skąd weźmiesz, niebożę, drugiego ojca?
A skąd ty, mateczko, weźmiesz drugiego męża?
Pięćdziesięciu kupićbym mogła na pierwszym jarmarku.
Aby ich potem odprzedać, nieprawdaż?
Masz dowcip,
lubo ten twój dowcip nie jest jeszcze nad lata.
Mateczko, czy ojciec był zdrajcą?
Był nim. A co to jest zdrajca?
Ten, co przysięga i kłamie.
Czy wszyscy, którzy to czynią, są zdrajcami?
Każdy, który to czyni, jest zdrajcą i wisieć za to powinien.
Czyliż wszyscy tacy powinni wisieć?
Wszyscy.
Któż ich wiesza?
Ma się rozumieć, że poczciwi ludzie.
Pomagaj ci, Boże, biedny błazenku!
Lecz skąd weźmiesz ojca?
Gdybym go nie miał, płakałabyś po nim, matko.
Biedny ty paplo, co bajesz!
Bądź pozdrowioną, piękna pani! Jestem obcym dla ciebie.
Niebezpieczeństwo wisi tuż nad tobą.
Nie gardź przestrogą prostego człowieka, weź dzieci, opuść natychmiast te miejsca.
Opuść te miejsca z dziećmi.
Jest to zaiste okrucieństwem, tak cię przerażać, pani.
Coś gorszego nad to chcieć ci wyrządzić byłoby srogością potworną, która jest jednak zbyt blizką twojej osoby.
Niech cię chronią nieba!
Nie mogę bawić dłużej.
Gdzież mam uciec?
Cóżem zrobiła złego? Ale prawda, żyję na świecie, na którym złe często
bywa chwalebnem, a dobre jest miane za zgubne głupstwo.
Biada mi! Czyż zdołam znaleść obronę w tych jedynie słowach: jestem niewinną?
Ha, cóż to za twarze!
Idźmy poszukać ustronnego cienia,
i tam spokojnie spłakać naszą boleść.
Idźmy wznieść raczej miecz nieubłagany i jak przystoi prawym mężom, walczyć za poniżone nasze gniazdo.
Z każdym nowym porankiem nowe wdów jęczenia, nowy płacz sierót, nowe skargi głośno biją w niebiosa...
Cierpię nad tem, czemu wierzę, a wierzę temu, co wiem; co zaś mogę uczynić w takim razie, to uczynię,
gdy w sposobności znajdę sprzymierzeńca.
To, coś powiedział, mogłoby być prawdą.
Ten krwawy tyran,
na którego wzmiankę język drętwieje, uchodził był dawniej za cnotliwego.
Sprzyjałeś mu Waćpan. On cię też jeszcze nie skrzywdził. Jam młody.
Jam młody,
mógłbyś go sobie zjednać moim kosztem.
Jam nie zdrajca. Ale Makbet jest takim.
Przeważny nakaz panującego najpoczciwszych może sprowadzić z prawej drogi.
Wybacz jednak.
Czem jesteś, jesteś; gruntu duszy twojej niedowierzanie moje nie przemieni.
Wszak aniołowie jaśnieć nie przestają, choć najjaśniejszy z nich upadł.
Straciłem nadzieję.
Podobno właśnie tam, gdzie ja powziąłem powątpiewanie. Odbiegłeś tak nagle żony i dzieci
(te najdroższe węzły, te najsilniejsze ogniwa miłości), nie pożegnawszy ich nawet?
Brocz się, brocz, biedny nasz kraju!
Żegnam cię, o! panie.
Nie byłbym takim nędznikiem, jak sądzisz, za wszystką przestrzeń, którą tyran dzierży.
Nie miej do mnie żalu, Makdufie.
W tem co powiedziałem, obawa ciebie mały miała udział.
Wierzę, iż kraj nasz upada pod jarzmem.
Że jęczy,
we krwi się pławi, i z każdym nowym dniem nowa przybywa mu rana.
Nie wątpię także, że liczneby dłonie wzniosły się za mnie.
Już wspaniała Anglia ofiarowała mi do rozporządzenia kilka tysięcy mężnych.
Ale chociażbym zdeptał kark przywłaszczyciela i głowę jego na mym mieczu zatknął,
nieszczęsna nasza Szkocya nicby na tem nie skorzystała;
cierpiałaby owszem nierównie bardziej i dotkliwiej pod tym, coby nastąpił.
Któżby to był taki?
Przypuszczam, że to ja.
Owóż, w mem sercu
zarody niecnot tak są zagęszczone, że gdyby wzięły wzrost,
sam czarny Makbet jak śnieg wydałby się białym.
Niema w zastępach piekieł szatana, zdolnego przewyższyć w złości Makbeta.
To prawda, że on jest krwawy,
gwałtowny, wszeteczny,
drapieżny, fałszywy, chytry, złośliwy, pełen wszelkiego rodzaju ohydy noszącej znaną nazwę.
Ale moja rozpusta nie ma granic.
Wasze żony,
córy, dziewice, matrony,
nie napełniłyby studni żądz moich.
Lepszy Makbet, niż taki władzca.
Tej jednak słabości nie bój się, panie;
będziesz mógł w tej mierze popędom swoim szeroko dogadzać,
zimnym na zewnątrz się wydając; szaleć, na oczy świata wkładając przepaskę.
Chętnych białogłów mamy dość.
Oprócz tego leży w usposobieniu mojem taka, niczem nienasycona chciwość, że zostawszy królem,
gnębiłbym, mordowałbym szlachtę dla zagarnięcia jej dóbr,
pożądałbym tego klejnotów i zamków tamtego.
Wzrost mienia byłby dla mego łakomstwa
jak sos korzenny, co wzmaga apetyt. Knułbym intrygi, zasiewałbym waśnie,
niesprawiedliwe wytaczałbym spory wiernym poddanym, rujnując ich gwoli zysku.
Ta wada tkwi głębiej.
Nie bój się jednak.
Nasza Szkocya dość jest zamożną, potrafi wystarczyć twym wymaganiom.
...łaskawość...
...wspaniałość...
...pobożność...
cierpliwość...
...męstwo...
...energia...
Nie ma ich we mnie i cienia.
Natomiast, gdybym miał władzę,
słodkie mleko zgody w piekłobym wylał, zakłóciłbym pokój powszechny.
Godnym panowania? Nawet życia niegodnym. Nieszczęsny narodzie!
Kiedyż ci wrócą dni błogie?
Żegnam cię!
Makdufie,
ten żal szlachetny, ten poczciwy zapał,
nadobne dziecko nieskazitelności,
ten chytry piekielnik Makbet nieraz usiłował taką przynętą wciągnąć mnie w moc swoją.
Od tej pory powierzam łódź moją twemu sterowi
i wyprzysięgam się wszelkich plam, wszelkich grzechów, którymi obarczyłem siebie.
...nigdym jeszcze nie tknął kobiety, nigdym nie pożądał cudzego mienia,
rzadkom nawet sięgnął po własne,
nigdy nie złamałem słowa, nie byłbym zdolny zdradzić
nawet dyabła przed dyabłem. Prawdę miłuję jak życie.
Czem jestem, to święcę tobie i naszej nieszczęśliwej ziemi.
Ku której, jeszcze przed twojem przybyciem, sędziwy Siward
Tyle bolesnych i radosnych wrażeń trudno pogodzić.
Patrz, panie, kto się tu zbliża.
Ktoś z naszych, ale go jeszcze nie poznaję.
Poznaję go teraz.
Oddal nieba
Nieledwie sama sobie jest postrachem. Nie matką nam ją zwać,
grobowcem raczej, gdzie uśmiech tylko tym ożywia usta,
co nic nie widzą,
gdzie westchnienia, jęki, krzyki i łkania w krąg sieką powietrze
i przebrzmiewają bez słychu.
Straszny, a jednak pełen prawdy wizerunek!
Każda chwila wylęga nową biedę. Jak się ma moja żona?
Dobrze.
Nie targnął się więc tyran na spokojność mojej rodziny?
Nie skąp słów, mów wszystko.
Kiedym tu zdążał z wieścią, której ciężar tłoczył mi serce,
chodziła pogłoska, że wielu naszych szlachetnych rodaków kraj opuściło,
co mi stwierdził widok wojowniczego ruchu wojsk tyrana.
Teraz lub nigdy czas spieszyć z pomocą! Ukazanie się twoje, panie, w Szkocyi,
w lot by stworzyło mnogie hufce... Niech ich krzepi tymczasem
to, że tam idziemy. Wspaniała Anglia użycza nam
Obym za tę pociechę
mógł się wywzajemnić czem podobnem!
Ale moje usta więżą,
niestety, w sobie takie słowa, które trzeba w pustyni wyzionąć,
aby ich ludzki słuch nie przejął.
Kogoż one dotyczą? Ogółu, czy jakiej prywatnej sprawy?
ale jej główna część przypada tobie.
Jeśli mnie, to mi ją oddaj bez zwłoki,
prędzej mi ją oddaj.
Niechaj ucho twoje nie przeklnie na zawsze mego języka,
byłoby to chcieć ci również śmierć zadać.
Litościwe nieba!
Nieszczęsny! nie chyl przyłbicy na czoło.
Daj głos boleści!
Ona milcząc wzdyma
Żona, dzieci, słudzy,
I żona moja także?
Powiedziałem. Pociesz się!
On nie ma dzieci.
Moje pacholęta! Wszystkie, powiadasz?
O...piekielny sępie!
Wszystkie?
Wszystkie pieszczoty moje razem z matką,
Lecz muszęć także i jak mąż je uczuć.
Nie mogę o tem pomyśleć, że miałem coś tak drogiego i już nie mam.
Występny Makdufie,
tyś to je zabił.
Nie skutkiem to własnej,
lecz twojej winy śmierć poniosły.
Daj im wieczny mir, Panie!
Nie miękcz w sobie serca! Niechaj ta żałość
O, mógłbym jak dziecko płakać i usty miotać się jak junak!
Ale przetnijcie, dobre nieba,
wszelką dłuższą odwłokę!
Stawcie mię naprzeciw
tego szatana Szkocyi, oko w oko.
Tylko na długość miecza mi go dajcie.
Jeżeli zdoła ujść,
niechże mu wtedy Pan Bóg przebaczy.
Ten ton brzmi po męsku.
Idźmy do króla.
Gdy go pożegnamy, nic nas wstrzymywać nie będzie,
bo owoc zbrodni Makbeta w sam raz już dojrzały do otrząśnięcia
i przedwieczny Sędzia posyła swoje ku temu narzędzia.
Miejmy otuchę!
Ta tylko noc nęka, po której nigdy nie ma wznijść jutrzenka.
Jużem z panią czuwał przez dwie nocy,
a przekonać się o prawdzie jej twierdzenia nie mogę.
Dawnoż się to zdarzyło po raz ostatni?
Zaraz po wyjściu Jego Królewskiej Mości w pole,
widziałam na własne oczy, jak wstała z łóżka,
zarzuciła na siebie nocny ubiór, weszła do gabinetu, wyjęła papier,
złożyła go, napisała coś na wierzchu, przeczytała potem
i zapieczętowawszy, położyła się znowu:
wszystko to we śnie jak najgłębszym.
Dziwne zboczenie natury! Zostawać pod dobroczynnym wpływem snu
i pełnić zarazem funkcye czuwającego!
Ale pominąwszy jej przechadzkę i inne czynne manifestacye,
nie słyszałażeś, pani, aby w tym sennym stanie co mówiła?
I owszem, takie rzeczy, których za nic nie powtórzę. Mnie możesz, pani,
potrzeba nawet, abyś to uczyniła.
Nie powtórzę nikomu w świecie; nie mam bowiem świadka, któryby to potwierdził.
Patrz pan, oto idzie!
Uważaj tylko, stój cicho.
Skąd ona wzięła tę świecę?
Stała przy jej łóżku. Ciągle musi mieć światło przy sobie.
To jej ruch zwyczajny. Widzisz pani, oczy ma otwarte.
Tak, ale ma zawartą ich władzę.
Cóżto ona robi? Patrz pani, jak sobie ręce obciera.
To jej ruch zwyczajny; zdaje się jej, że tym sposobem umywa sobie ręce.
Widziałam ją to robiącą, bywało przez cały kwadrans.
Jeszcze jedna plama. Cicho, zaczyna mówić.
Muszę sobie zapisać wszystko, co usłyszę,
abym mógł lepiej spamiętać.
Precz, przeklęta plamo! precz mówię!
Raz, dwa — czas działać.
Piekło ciemne.
Wstydź się, mężu, wstydź się! żołnierzem jesteś, a tchórzysz?
Cóż stąd, chociażby się wydawało? Nikt nas przecie nie pociągnie do tłómaczenia.
Jednakże, ktoby się był spodziewał tego starca
tyle krwi w nim. Słyszysz, pani?
Ten Fajf miał żonę.
Gdzież ona jest?
Cóżto? Czyliż te ręce nigdy obmyć się nie dadzą?
Dość tego, mężu, dość tego!
Wszystko popsujesz tym obłąkanym wzrokiem.
Wiadome jej są rzeczy, których nie powinna wiedzieć.
Powiedziała, czego nie powinna była mówić; to rzecz pewna.
Bóg raczy wiedzieć, co jej jest wiadomem!
Ciągle ten zapach krwi!
Wszystkie wonie Arabii nie odejmą tego zapachu z tej małej ręki.
Oh!
Co to było za westchnienie!
Ciężkież musi mieć brzemię na sercu.
Nie chciałabym mieć jej serca w mojem łonie
za wszystkie zaszczyty tego świata.
W rzeczy samej.
Nie daj mi, Panie, tego dożyć!
Choroba tego rodzaju leży za obrębem mojej umiejętności,
jednakże znałem ludzi, co śpiąc, chodzili,
a mimo tego skonali bogobojnie na łożu.
Umyj ręce, weź szlafrok; nie wyglądaj tak blado.
Powtarzam ci, Banko pogrzebany,
nie powstanie więcej.
Czy tak?
Do łóżka! do łóżka! kołatają do bramy.
Pójdź, pójdź!
Pójdź!
Daj rękę.
Nie!
Co się stało, odstać się nie może.
Teraz się idzie położyć? Nie inaczej.
Zły to stan. Czyny przeciwne naturze
Rodzą przeciwny naturze niepokój;
Skrycie dręczone sumienie powierza Nieraz poduszce
tajemnice duszy.
Boże, przebacz nam grzesznym!
Nie odstąp jej, pani; miej ją na oku i pochowaj wszystko, czemby się mogła uszkodzić.
Dobranoc.
To, co widziałem i to co słyszałem, wprawiło umysł mój i zmysły moje w niewysłowione odurzenie.
Myślę, lecz nie śmiem mówić.
Dobranoc ci, panie.
Angielskie wojska nadciągają.
Malkolm na ich czele,
wuj jego Siward i dzielny nasz Makduf.
Zemsta wre w ich piersiach, i nie dziw: bowiem to, co oni znieśli,
trupaby mogło wściekłością zapalić
do zgiełku i alarmu bitwy.
Pod lasem Birnam zejdziemy się z nimi:
Tamtędy idzie ich droga.
Nie wiecież, czy jest Donalbein z bratem?
Że go niema, mogę zapewnić.
Mam spis
wszystkich osób przy nim będących.
Jest tam syn Siwarda,
i siła młodzi gołobrodej, która pierwszy raz teraz
ma dać walną próbę swojego męstwa.
Cóż porabia tyran? Obwarowywa Dunzynański zamek.
Niektórzy mówią, że oszalał.
Inni, mniejszą żywiący ku niemu nienawiść,
zwą to rycerskim zapałem, ale z tem wszystkiem
pewną jest rzeczą, że chorej swej sprawy nie może oprzeć
na karbach porządku.
Czuje on teraz
u rąk ciężar swoich kryjomych mordów;
ustawiczne bunty odpłacają mu jego wiarołomstwa.
Ci, co są pod nim, spełniają rozkazy z musu jedynie,
bynajmniej z miłości. Teraz on widzi swą dostojność
luźnie wiszącą na nim, jak suknię olbrzyma
na nędznem karle.
Nie dziw więc, że zmysły
zakłopotane mięszać mu się muszą,
gdy każdy zgoła, co z nim jest, złorzeczy
samemu sobie, że jest z nim.
Nie traćmy czasu, panowie.
Idźmy dań wierności wypłacić temu, komu się należy.
Już mi języka nie przynoście!
Niech mię wszyscy odstąpią!
Dopóki las Birnam pod Dunzynański nie podstąpi zamek, urągam trwodze.
Czy ten dzieciuch, Malkolm,
nie wyszedł z łona kobiety? Potęgi świadome losów ludzkich
najwyraźniej mi powiedziały:
Nie bój się, Makbecie, nikt z ludzi, których rodziła kobieta,
nie weźmie nigdy przewagi nad tobą. Precz więc, odstępcy, precz!
Łączcie się z tymi niewieściuchami Anglii.
Duch mój i serce, pod wyższą załogą,
nie zwątpi nigdy, ani zadrży trwogą.
Żeby cię szatan poczernił! Nieszczęsny, skąd ci się wzięło to gęsie oblicze?
Skąd ci się wzięło to gęsie oblicze?
O, panie, zbliża się dziesięć tysięcy...
Gęsi, hultaju! hę? Żołnierzy, panie.
Idź, potrzej sobie twarz, pomaluj ćwikłą ten blansz tchórzostwa.
Nędzny tchórzu! Jacy żołnierze? mów.
Żeby ci język skamieniał!
Blejwas lic twoich jest trwogi doradzcą.
Jacy żołnierze? mów.
Angielskie wojsko, do usług Waszej Wielkości.
Uciekaj z przed moich oczu!
Sejtonie!
Słabnę na sercu widząc.
To najście albo dźwignie mię...
Sejtonie! Sejtonie!
albo na zawsze dźwignie mię...
albo...
powali.
Dość już żyłem.
Wiosna życia mojego prędko przeszła, prędko
żółtym, zwarzonym pokryła się liściem.
A to co miało być działem starości:
cześć, posłuszeństwo, miłość...
grono wiernych sług i przyjaciół,
wszystko to nie dla mnie. Raczej przekleństwo,
nienawiść tem głębsza, że cicha, cześć ust...
posługi służalców.
Sejtonie!
Co Wasza Królewska Mość każe? Cóż tam nowego?
To, co doniesiono, sprawdza się, Panie.
Walczyć będę, póki mi nie odrąbią mięsa z wszystkich kości. Podaj mi zbroję.
Jeszcze nie potrzebna.
Wdzieję ją!
Idź, zbierz co najwięcej koni, przebiegnij w okrąg całą okolicę.
Ktobądź da hasło popłochu, niech wisi na pierwszem drzewie.
Podaj mi hełm, pancerz!
Jak się ma Waści pacyentka?
Nie tyle chorą jest, panie,
ile udręczoną osobliwszemi widzeniami, które
nie pozwalają jej użyć spoczynku.
Wylecz ją z tego.
Nie jesteśli zdolnym...
poradzić chorym na duszy?
Głęboko zakorzeniony smutek wyrwać z myśli?
Wygnać zalęgłe w mózgu niepokoje?
I antidotem zapomnienia wyprzeć
z uciśnionego łona ten tłok, który...
przygniata serce?
W takich razach chory musi sam sobie radzić.
Rzuć więc w śmietnik swoje dryakwie, nie chcę wiedzieć o nich!
Jest tam kto? Podać mi zbroję!
Doktorze, tanowie przeszli na stronę najeźdźców!
Sejtonie, spiesz się!
O! doktorze, gdybyś mógł zbadać wodę mego państwa,
poznać z niej jego defekt i przywrócić
jej dawny kolor, zwiastujący zdrowie,
stałbym się echem, któreby rozniosło
po całym świecie poklask dla twej sztuki.
Sejtonie, spiesz się!
Żeby znaleźć jaki senes, jalapę albo rumbarbarum,
coby stąd wyparł tych Anglików! Słyszałeś o ich najściu?
Z mowy Waszej Królewskiej Mości doszło o tem nieco
do mojej wiedzy.
Drwię z klęsk i śmierci,
póki cię, Birnamie, przy Dunzynańskiej nie zobaczę bramie.
Jak się zowie ten las? Las Birnam.
Niech każdy wojownik utnie w nim gałąź
i przed sobą niesie, przez taki fortel ukryjemy
naszą istotną siłę i sprawim, że szpiege
w błąd wprowadzeni będą.
Tak się stanie.
Nie powzięliśmy innego języka, jedno że tyran,
zaufany w sobie, zamknął Dunzynan.
W temci jest ostatnia jego ucieczka.
Naprzód!
Zatknijcie sztandar na wałach zewnętrznych.
Wciąż słychać ten przeraźliwy okrzyk: idą! idą!
Warowny zamek nasz szydzi z ich groźby.
Niech go obiegną,
niechaj leżą pod nim, dopóki ich głód i mór nie wytępi.
Gdyby nie byli wsparci przez tych, którzy tu być powinni,
wyszlibyśmy na nich i dalibyśmy im poczuć na karkach
hart naszych mieczów.
Cóż to znów za wrzawa?
To krzyki kobiet, miłościwy panie.
Dawno już smaku trwogi zapomniałem.
Był czas, gdym drętwiał, słysząc głos puszczyka,
gdy przy słuchaniu powieści o strachach.
Przeładowałem się okropnościami.
Spoufalone z zgrozą zmysły moje
stępiały na wpływ wrażeń.
Co znaczyły te krzyki?
Panie, królowa
umarła!
Powinna była umrzeć nieco później.
Czego się było tak spieszyć z tą wieścią?
Ciągle to jutro,
jutro i znów jutro
wije się w ciasnem kółku
od dnia do dnia
aż do ostatniej głoski czasokresu.
A wszystkie wczora, to były pochodnie, które głupocie naszej przyświecały
w drodze do śmierci.
Zgaśnij, wątłe światło!
Życie jest tylko przechodnim półcieniem, nędznym aktorem,
który swoją rolę przez parę godzin wygrawszy na scenie,
w nicość przepada.
Powieścią idyoty,
głośną, wrzaskliwą, pełną zgiełku i wściekłości,
a nic nie znaczącą.
Nic.
Przyszedłeś zrobić użytek z języka.
Mów prędko.
Panie,
przychodzęć oznajmić coś, co powiedzieć mogę, że widziałem,
ale sam nie wiem, jak powiedzieć.
Powiedz, jak możesz.
Kiedy odbywałem wartę ówdzie na wzgórzu,
spojrzałem ku Birnam i zdawało mi się najwyraźniej,
że las zaczął...
Zaczął się ruszać z miejsca?
Kłamiesz, łotrze!
Wywrzej, o panie, na mnie swój gniew cały, jeśli tak nie jest.
O trzy mile w dali widać go, jak się rusza i posuwa
prosto w tę stronę.
Jeśli fałsz donosisz,
dopóty żywcem wisieć nie przestaniesz,
aż umrzesz z głodu.
Jeśli prawdę mówisz,
wolno ci będzie tak uczynić ze mną.
Teraz poznaję dwuznaczność wyrazów wiecznego mego wroga,
który kłamiąc pozorem prawdy, mówił mi zdradziecko:
mówił zdradziecko!
Nie bój się, póki las Birnam
nie przyjdzie pod mury twego Dunzynanu, a oto zbliża się jakiś las.
Zbliża się ku Dunzynanu.
Do broni!
Do broni, i naprzód!
Jestli to prawda, nie mam czego czekać,
na nic mi zostać, na nic mi uciekać.
Zbrzydło mi słońce,
radbym, żeby cała budowa świata w proch się rozleciała.
Uderzcie w dzwony!
Dmij wichrze! wrzej toni!
Mamli umierać, umrę z mieczem w dłoni.
Jesteśmy już dość blizko, rzućcie teraz precz te zielone zasłony
i w całym blasku okażcie się tem, czem jesteście! Ty, mój szanowny wuju,
wespół z swoim szlachetnym synem,
stoczysz wstępną bitwę. A zacny Makduf i my
baczyć będziem, co pozostanie dalej do zrobienia
zgodnie z przyjętym planem.
Bądźcie zdrowi. Jeśli wróg tylko czekać nam nie każe,
czy walczyć umiem, wnet plac boju wskaże.
Zadmijcie w trąby, zlejcie wszystkie tchnienia
w tych krwi heroldów, śmierci i zniszczenia!
WSZYSCY KRZYCZĄ: Krew i śmierć!
Wnijdź, panie, do zamku!
W ostęp mnie wzięli, nie mogę uciekać,
jak niedźwiedź muszę psiarni stawić czoło. Któż jest ten,
co się nie rodził z kobiety? Tego się tylko
mam bać...
lub nikogo.
Jak się nazywasz?
Zadrżysz, gdy usłyszysz.
Nie, choćbyś gorsze nazwisko wymienił
od wszystkich w piekle znanych.
Makbet jestem.
Sam szatan nie mógł wyrzec nazwy
nienawistniejszej dla mojego ucha.
Straszniejszej chyba.
Kłamiesz, podły zbóju, zaraz ci zadam fałsz
tym mieczem.
Tyś był z kobiety zrodzon.
Zgiełk był w tej stronie!
Ukaż się, zbrodniarzu!
Gdybyś legł z innej dłoni, a nie z mojej,
duch mojej żony i duchy mych dziatek wiecznie by za to mnie prześladowały.
Nie mogę godzić w czerń, co swoje dłonie
w najem oddała.
Albo się na tobie, Makbecie,
albo ostrze mego miecza wróci niezadane
i powróci do pochwy.
Tam on być musi! STRZAŁY W POBLIŻU
Ta donośna wrzawa wskazuje,
że tam rzeź toczy się krwawa pod wodzą kogoś niepospolitego.
O, losie, daj mi go znaleźć! Niczego więcej nie żądam.
Któż jest ten, co się nie rodził z kobiety?
Ten, co się nie rodził z kobiety...
Igraszką dla mnie miecze i sztylety,
póki je dzierży mąż zrodzon z kobiety.
Stój, psie z piekła!
Stój!
Nie unikałem nikogo, prócz ciebie.
Odstąp!
krew twoich i tak mi już
dosyć cięży na duszy.
Nie mam słów.
Mój wszystek głos jest w tym mieczu.
Okrutniku, sroższy nad wszelki wyraz ludzkiego języka!
Próżno się trudzisz.
Równiebyś potrafił przeciąć powietrze mieczem,
jak mnie zranić.
Moje życie zaczarowane, nikt zrodzon z kobiety
nie zdoła mi go odjąć.
Zwątp więc w czary!
Zapytaj tego anioła, któremu sprzedałeś duszę,
toć powie, że Makduf przedwcześnie z łona matki
był wypruty.
Przeklęty język, co mi to powiada!
I niechaj...
przekleństwo owym szalbierskim potęgom, które nas duszą dwuznacznemi słowy!
Przynoszą złote obietnice uszom,
a odbierają je
oczekiwaniom.
Nie walczę z tobą.
Więc poddaj się, tchórzu,
i żyj, by palcem cię pokazywano!
Obraz twój, niby arcyrzadkiej bestyi, jakie nam w budach są pokazywane,
na drągu zatknąć każem i pod spodem położym napis: Tu jest do widzenia krwiożerczy podlec!
całować ziemi u nóg tego żaka Malkolma,
ani motłochowi służyć za przedmiot obelg.
Nie! chociaż las Birnam przyszedł pod mury Dunzynanu,
chociaż ty się z kobiety nie zrodzonym mienisz,
dotrwam do końca.
Pod schroną tej tarczy bezpieczna moja pierś.
Złóż się, Makdufie!
Niech potępiony będzie, kto się znuży i pierwszy krzyknie: Stój!
nie mogę dłużej!
Radbym tu widzieć tych, których nam braknie.
Ktoś musiał ubyć, ale dzień tak piękny, jak widzę,
tanio został okupiony.
Makdufa braknie.
Cześć ci, o królu!
Bo teraz nim jesteś.
Przywłaszczyciela głowa na tej włóczni,
i uciśniony kraj nasz znów jest wolnym.
Czas jest wolny.
Witaj nam, witaj, królu Szkocyi!
WSZYSCY: Witaj nam, witaj, witaj, królu Szkocyi!
Nie potrzebujem długiego namysłu
do porachunku z waszemi zasługami,
i skwitowania się. Zacni tanowie i mili bracia,
bądźcie od tej pory hrabiami, którem to mianem zaszczytnem
nikogo jeszcze nie nazwała Szkocya.
Co pozostaje więcej do zrobienia,
i czego może stan rzeczy wymagać,
jak przywołanie napowrót do kraju wygnanych naszych przyjaciół,
co zbiegli przed zasadzkami czujnego ciemięstwa,
wyśladowanie krwawych pomocników
tego zmarłego oprawcy i jego szatańskiej żony,
która, jak słyszałem, sama gwałtowną
sobie śmierć zadała. To, i co jeszcze prócz tego wypadnie,
przy łasce nieba spełnić tuszym sobie
w właściwym czasie, miejscu i sposobie.
Wam składamy dzięki wszystkim!
I każdemu z osobna,
których zapraszamy
ujrzeć naszą koronacyę...
w Scone!