O programie
Program "Symulator radioteleksu" jest symulatorem urządzenia radioteleksowego. Ma on służyć do celów edukacyjnych, tj. do ćwiczenia obsługi radioteleksu, w tym łączenia się ze stacjami brzegowymi oraz łączności teleks-teleks. Wymagania sprzętowe to:

- komputer PC z procesorem 486 lub lepszym

- 32 MB RAM-u lub więcej

Program powinien być uruchamiany pod systemem Windows 95 lub 98; prawdopodobnie będzie działał również pod Windows NT. W celu wykonywania łączności teleks-teleks komputer powinien być podłączony do internetu. Program został napisany w języku Delphi. Symulator teleksu nie jest symulatorem żadnego konkretnego odbiornika radioteleksowego, jego celem jest odtworzenie podstawowych funkcji dostępnych w większości urządzeń produkowanych przez różne firmy tak, aby osoba która nauczy się obsługi radioteleksu na tym symulatorze znała ogólne zasady pracy z teleksem i umiała obsłużyć każde urządzenie tego typu. Symulator teleksu spełnia trzy główne funkcje:

- umożliwia podstawową obsługę odbiornika teleksowego, to jest przygotowywanie wiadomości we wbudowanym edytorze tekstu, korzystanie z książki adresowej itp.

- umożliwia nawiązanie łączności z zasymulowaną stacją brzegową, w tym obsługę podstawowych komend związanych z wysyłaniem i odbieraniem telegramów, odbieraniem prognoz pogody, wysyłaniem depesz AMVER itp.

- nawiązanie przez Internet łączności z innymi użytkownikami programu w trybie ARQ lub FEC.


Instalacja i wyinstalowywanie
W celu zainstalowania programu należy uruchomić program "setup.exe" i  postępować zgodnie z pojawiającymi się poleceniami. Przy pierwszym uruchomieniu programu na danym komputerze program pyta użytkownika o numer selcall który ma być przyznany temu komputerowi oraz numer IP komputera, na którym uruchamiana będzie centrala (program niezbędny do pracy symulatora w sieci) po czym tworzy na dysku C katalog "telex" w którym zapisuje plik z ustawieniami programu pod nazwą "config.txt" oraz plik książki adresowej "adresy.txt". Ponieważ ustawienia zapisane są w postaci pliku tekstowego więc możliwe jest proste ich zmienianie po prostu poprzez edytowanie pliku config.txt. Wyinstalowywanie programu sprowadza się do wykasowania programu z dysku oraz skasowanie katalogu c:/telex/ .


Pierwszy rzut oka na program
Program widziany od strony użytkownika składa się z trzech podstawowych części: głównego okna radioteleksu, prostego edytora tekstu oraz książki adresowej. Po uruchomieniu programu użytkownik znajduje się w głównym oknie radioteleksu:

Na górnej belce znajduje się napis "Symulator radioteleksu - [radiotelex 1]" - informuje on, że znajdujemy się w głównym oknie radioteleksu o numerze selcall 0001. W górnej części okna znajduje się menu, z którego można wybierać większość podstawowych funkcji, poniżej znajduje się pasek z przyciskami. Elementy menu oraz przyciski odpowiadające funkcjom, które w danej chwili są niedostępne (np. tym, które dostępne są tylko w edytorze tekstu lub które wymagają połączenia ze stacją brzegową lub innym użytkownikiem) są szare i nieaktywne. Po najechaniu kursorem na przyciski i większość innych elementów interfejsu użytkownika pojawiają się podpowiedzi, wyjaśniające ich funkcję.

 Z okna radioteleksu można przejść do edytora tekstu - przez wybranie z menu "Applications - Editor" lub wciśnięcie przycisku "Edytor" (trzeci z lewej). Po wejściu w okno radioteleksu napis na górnej belce aplikacji zmienia się na "Symulator radioteleksu - [editor - new file]" co oznacza, że jesteśmy w oknie edytora tekstu i że edytujemy nowy plik, któremu nie nadaliśmy jeszcze żadnej nazwy. Aby teraz powrócić do głównego okna radioteleksu należy z menu wybrać "Applications - Radiotelex" lub wcisnąć przycisk "Radioteleks" (czwarty z lewej).

 Trzecim głównym elementem programu jest książka adresowa. Aby otworzyć jej okno należy z menu wybrać "Applications - Address book" lub wcisnąć przycisk "Książka adresowa" (czwarty z prawej).


Edytor tekstu
Edytor tekstu służy do tworzenia, zapisywania i odczytywania z dysku wiadomości, przesyłanych teleksem. Jego obsługa jest prosta i bardzo podobna do typowych prostych edytorów tekstu takich jak np. Notatnik (Notepad). Po wejściu w okno edytora tekstu widzimy ekran taki jak na rysunku

Większą część ekranu zajmuje biała "kartka" na której wpisujemy nasz edytowany tekst. Wprowadzać z klawiatury można jedynie znaki zawarte w alfabecie ITA no 5, z tego powodu nie można wprowadzać małych liter (alfabet ITA 5 nie przewiduje rozróżnienia między małymi i dużymi literami) oraz niektórych symboli specjalnych; niedostępne są też polskie znaki diaktryczne, takie jak "ą" czy "ę".

Po wpisaniu treści wiadomości można zapisać ją na dysku wybierając z menu polecenie "Editor - Save telex as". Po wybraniu tego polecenia program pyta o nazwę pliku, która od tej pory pojawi się w górnej belce aplikacji. Później, kiedy dokument ma już nadaną nazwę żeby go zapisać pod tą nazwą wystarczy wybrać "Editor - Save telex", żeby program zapisał dokument nie pytając drugi raz o nazwę.

Jeżeli chcemy otworzyć dokument zapisany na dysku należy wybrać polecenie "Editor - Open telex", z kolei aby wyczyścić okno edytora i rozpocząć pisanie nowego tekstu należy wybrać "Editor - New telex".


Okno ksiązki adresowej
Okno ksiązki adresowej wygląda tak, jak na poniższym rysunku

Po lewej stronie okna książki adresowej znajduje się lista stacji brzegowych zapisanych w książce. Każdej ze stacji przypisany jest numer selcall oraz pewna ilość par częstotliwości Rx i Tx. Po wybraniu stacji z listy po prawej stronie w okienku po prawej stronie ukazuje się przypisany tej stacji numer selcall, zaś w okienku poniżej jedna z par częstotliwości na których pracuje ta stacja. Aby wybrać inną parę częstotliwości należy kliknąć na przycisk z czarnym trójkątem znajdujący się z prawej strony okienka - wtedy lista częstotliwości rozwinie się i będzie można wybrać jedną z dostępnych par częstotliwości. Po wybraniu stacji i częstotliwości można kliknąć przycisk "ustaw tę częstotliwość" co spowoduje, że wybrana para częstotliwości oraz numer selcall zostaną ustawione i będą użyte przy następnej próbie łączenia się. Do edytowania książki adresowej służą polecenia z menu "Edycja".

- [Usuń stację] - to polecenie powoduje usunięcie wybranej stacji z książki adresowej, wraz z ustawieniami numeru selcall i częstotliwości Rx i Tx.

- [Dodaj stację] - to polecenie powoduje dodanie do książki adresowej nowej stacji, która początkowo ma przypisany numer selcall 8888, nazwę "nowa stacja" i nie ma przypisanej żadnej pary częstotliwości. Po dodaniu do książki adresowej nowej stacji należy przy użyciu poleceń "zmień nazwę", "zmień numer selcall" i "dodaj częstotliwość" ustawić właściwe parametry stacji.

Po dodaniu nowych stacji można zapisać książkę adresową w postaci pliku tekstowego za pomocą poleceń "Otwórz" i "Zapisz" menu z "Plik". Przy każdym uruchomieniu programu program odczytuje książkę adresową zapisaną w katalogu "C:/telex" pod nazwą "adresy.txt" - tak więc jeśli chcemy, żeby nasza książka była odczytywana domyślnie przy uruchamianiu programu należy ją zapisać w tym katalogu pod tą nazwą.


Główne okno radioteleksu
Po uruchomieniu programu użytkownik znajduje się w głównym oknie radioteleksu; wygląd tego okna przedstawiony jest na rysunku:

Kiedy użytkownik znajduje się w tym oknie może łączyć się ze stacjami brzegowymi lub, jeśli pracuje w sieci, z innymi użytkownikami symulatora. Zarówno podczas pracy ze stacją brzegową, jak też podczas łączności z innymi użytkownikami przydatna może być możliwość zapisania zawartości okna na dyskietkę w postaci pliku tekstowego - na przykład po to, żeby jakiś fragment tego, co się robiło dołączyć do sprawozdania. Do tego celu służy przycisk "Zapisz zawartość okna radioteleksu" - pierwszy z prawej. Jeśli użytkownik chce mieć wydruk swojej pracy z radioteleksem może użyć przycisku "Włącz/ wyłącz drukowanie" - kiedy ten przycisk jest wciśnięty wszystko, co jest wyświetlane na ekranie będzie również drukowane na drukarce - podobnie jak dzieje się to w zwykłym teleksie. Podczas pracy ze stacją brzegową przydatna bywa możliwość wysłania uprzednio przygotowanego tekstu; na przykład przygotowanego do wysłania telegramu lub depeszy AMVER. Do tego celu służą przyciski "Wyślij plik" i "Wyślij tekst (z edytora)" oraz odpowiadające im polecenia z menu "Commands" - "Send text" i "Send file".


łączenie się ze stacją brzegową
Aby połączyć się ze stacją brzegową należy:

- wybrać odpowiednią częstotliwość

- z menu "Call" wybrać polecenie "ARQ" (lub wcisnąć przycisk "ARQ" - pierwszy z lewej)

Po zakończeniu pracy ze stacją brzegową należy się rozłączyć wpisując z klawiatury "BRK+" lub wybierając z menu "Commands" polecenie "Over".

 Są dwa sposoby ustawiania częstotliwości i numeru selcall: można wejść w menu "Frequency" i wybrać dowolne częstotliwości Rx i Tx oraz numer selcall lub też wejść w książkę adresową i po wybraniu żądanej stacji i pary częstotliwości wcisnąć przycisk "Ustaw tę częstotliwość". Po połączeniu się z wybraną stacją brzegową można wydawać komendy. Listę komend dostępnych dla danej stacji wraz z krótkim opisem można otrzymać wpisując komendę "HELP+".


Praca w sieci
Idea raelizacji połączenia między użytkownikami pracującymi na różnych komputerach przedstawiona jest na rysunku:

Jak widać cała łączność między poszczególnymi komputerami przechodzi przez komputer, na którym uruchomiony jest dodatkowy program "centrala.exe". Jeśli komputer nr 1 chce przesłać informację do komputera nr 2 nie śle on jej bezpośrednio lecz wysyła ją do komputera-centrali, który dopiero przesyła ją komputerowi nr 2. Dlatego też aby poszczególne komputery z uruchomionym symulatorem teleksu mogły się ze sobą komunikować wszystkiem te komputery muszą być podłączone do intenetu, a poszczególne symulatory muszą być podłączone do centrali; ponadto każdy z nich musi mieć inny numer selcall. Tak jak wspomniałem w poprzednim rozdziale przy instalacji program pyta o:

- numer selcall - należy wybrać unikalny numer dla każdego komputera

- numer IP komputera, na którym uruchomiony jest program "centrala.exe"

Ponadto można zaznaczyć opcję "Automatycznie łącz z centralą przy uruchamianiu programu" - spowoduje to, że przy każdym uruchomieniu symulatora program łączy się z centralą. Jeśli przy instalacji programu nie podamy odpowiednich danych można je później zmienić przez ręczną edycję pliku konfiguracyjnego. Jeśli więc chcemy pracować w sieci należy:

- na jednym komputerze uruchomić program "centrala.exe"

- na pozostałych komputerach uruchomić symulator teleksu, podając mu (np. w pliku konfiguracyjnym) numer IP komputera, na którym uruchomiono "centralę"

- we wszystkich symulatorach teleksu włączyć z menu "System" funkcję "łącz z centralą".

Teraz, kiedy już wszystkie symulatory są podłączone do centrali można nawiązać łączność między poszczególnymi komputerami.


ARQ
Aby nawiązać z innym symulatorem łączność w systemie ARQ należy:

- na obu komputerach ustawić (przez menu "Frequency") odpowiadające sobie częstotliwości Rx i Tx

- na komputerze wywołującym ustawić numer selcall komputera wywoływanego (wchodząc w ustawianie częstotliwości przez menu "Frequency" i wpisanie odpowiedniej wartości w okienko "numer selcall")

- na komputerze wywołującym wcisnąć przycisk "ARQ" lub wybrać z menu "Call" opcję "ARQ"

Po wykonaniu tych czynności oba symulatory wymieniają między sobą znamienniki i łączność zostaje nawiązana. Aby przesłać z jednego komputera na drugi wiadomość należy wpisać ją z klawiatury komputera nadającego, a następnie wpisać "+?" lub z menu "Commands" wybrać "Over" aby zmienić kierunek nadawania. Wpisany tekst zostanie wtedy przesłany do drugiego komputera i zostanie wyświetlony na jego ekranie. Jeśli chcemy się rozłączyć należy wpisać "BRK+"


FEC
Aby nawiązać z innym symulatorem łączność w systemie FEC należy:

-na komputerze nadającym jako częstotliwość Tx (nadawania) wpisać częstotliwość Rx (odbioru) komputera (lub komputerów) do których chcemy nadawać

- w edytorze przygotować tekst, który chcemy nadać

- wcisnąć przycisk "FEC" lub wybrać z menu "Call" opcję "FEC"

Po wykonaniu tych czynności tekst z edytora zostanie nadany, po czym odebrany i wyświetlony przez wszystkie komputery odbierające na częstotliwości Tx komputera nadającego.